Crisisoverleg in het Stedelijk

Issue no5
okt / nov 2017
REMIX

Sinds 10 juni, de dag dat Halbe Zijlstra in een brief een desastreus voorstel voor bezuinigingen op cultuur presenteerde, zit de schrik er behoorlijk in bij de kunstsector. Tijd voor crisisoverleg. Donderdagavond 23 juni stroomde het café van het Stedelijk vol met een bezorgd publiek, dat zich wil uitspreken over de gevolgen van de bezuinigingen. Met aan het woord kunstenaars (o.a. Melvin Moti en Jeremiah Day), kunstenaar en mede-initiatiefnemer van Schuilen in het Rijks Eric Jan van de Geer, verzamelaars Martijn Sanders en Alexander Ribbink, galeriehouder Ellen de Bruijne, Marianne Versteegh van belangenvereniging Kunsten 92, museumdirecteur Ann Goldstein, directeur van de Appel Ann Demeester en directeur van de Mondriaanstichting Gitta Luiten was de beeldende kunstsector deze avond breed vertegenwoordigd.

De toon van de avond was dringend en serieus en over een aantal zaken waren de aanwezigen het eens: wees solidair; het is nu tijd voor actie; en deze bezuinigingen gaan niet over geld of beleid maar over ideologie. Ook komt naar voren dat het gebrek aan een centrale organisatie die de belangen van alle beroepsgroepen binnen de beeldende kunstsector behartigt een groot gemis is.

Maria Hlavajova (bak, Utrecht), galeriehouder Ellen de Bruijne, Stedelijk-directeur Ann Goldstein, moderator Maxine Kopsa (Kunstverein, redacteur Metropolis M)

Politieke agenda

Ann Goldstein opent de bijeenkomst met een aanval op de plannen van staatssecretaris Zijlstra en noemt ze cynisch en roekeloos. Bovendien verwijt ze het kabinet een dubbele agenda: ‘Our critical awareness is our power, and to me it is no coincidence that it is a target.’ Ann Demeester haakt hierop in door uit te spreken dat zij deze regering haast als een regime ervaart. Het gemak waarmee feiten worden verbogen en alle tegenargumenten van tafel worden geveegd confronteert Demeester met een Bush-achtige argumentatiewijze: let’s not allow facts to get in the way of the truth. Zij vervolgt, ‘I always considered politics to be the realm of the rational, of arguments, facts and figures. Art is traditionally seen as the realm of the speculative, the irrational, the imagination, and weirdness. Now it seems to have reversed. Politics seem the arena of total irrationality, paradox and speculation.’

Directeur van de Mondriaan Stichting Gitta Luiten haalt fel uit naar de regering en bekent dat ze de bezuinigingen onderschat heeft: ‘Ik heb me nog nooit zo machteloos gevoeld met een kabinet als nu. Lobbyen is zinloos geweest en alle argumenten worden direct tegen je gebruikt. Deze bezuinigingen gaan niet over argumenten. Kunstsubsidies zijn wat mij betreft een teken van beschaving. Met dit kabinet lijkt de beschaving in Nederland met rasse schreden achteruit te gaan.’

Bak-curator Cosmin Costinas constateert dat er een valse aanname heerst waarin we ons neerleggen bij het feit dat er bezuinigd moet worden op cultuur. Hij verzoekt dringend dat we ons vooral niet wijs moeten laten maken dat deze bezuinigingen onvermijdelijk zijn. De bezuinigingsmaatregelen zijn een keuze. Een ideologische keuze.

Het Amerikaanse model

Het kabinet stelt dat kunst, naar Amerikaans voorbeeld, een zaak van de markt zal moeten worden en wekt de suggestie dat particuliere investeerders en bedrijven de bezuinigingen kunnen opvangen. De Amerikaanse kunstenaar Jeremiah Day noemt het Amerikaanse kunstklimaat niet benijdenswaardig en het idee dat de markt zal instappen en de kunst gaat onderhouden ronduit misleidend. Verzamelaar Alexander Ribbink beaamt dit: ‘Wie beweert dat de tweehonderd miljoen euro die gekort wordt op kunst en cultuur gecompenseerd kan worden door mensen als ik, die liegt. Dat geld is er niet. Ik ken de vermogende mensen in Nederland die geïnteresseerd zijn in moderne kunst, en het zijn er simpelweg niet genoeg.’

Galeriehouder Ellen de Bruijne deelt de zorg over het idee dat de kunstmarkt de bezuinigingen nooit kan compenseren en legt de hypocrisie van de maatregelen bloot. ‘In Nederland leven we in de periferie van de grote internationale kunstmarkt. Deze bezuinigingen betekenen het opheffen van een mogelijke internationale link naar de kunstmarkt. Als de regering het idee heeft om de kunstmarkt de bezuinigingen op te laten vangen, waarom sluiten ze dan de postacademische instituten? Waarom voeren ze een btw-verhoging door? Waarom maken ze het nog moeilijker om kunst te schenken aan musea? Waarom worden er zoveel maatregelen genomen die slecht zijn voor de kunstmarkt die het kabinet zegt te willen stimuleren? Misschien ben je dat dan als regering helemaal niet van plan. Deze regering lijkt niet van plan om via het subsidiestelsel cultuur in stand te houden en ook niet via de kunstmarkt.’

Solidariteit

Het motto van de avond is solidariteit. Solidariteit als strategie, die nu nodig is en komende jaren bij het verdelen van de pijn. Want het kabinet zou zich alleen maar kunnen voeden met de verdeeldheid die ook kan ontstaan. Verzamelaar Martijn Sanders benadrukt: ‘Duw mekaar niet van het reddingsvlot. Draag uit dat het om een hele sector gaat en niet alleen de eigen instelling.’

Ondanks de consensus dat de regering niet met redelijke argumenten te overtuigen is, roepen bijna alle sprekers op om toch massaal te gaan protesteren op zondag in Rotterdam en maandag in Den Haag. De hoop leeft dat sommige kabinetsleden, wanneer we in groten getale verschijnen om op te komen voor het belang van cultuur, misschien toch te overtuigen zijn. Niks doen is op dit moment in ieder geval geen optie.

Verschillende mensen in het publiek doen een dringend appèl om te komen op de kunstacademiestudenten die opvallend afwezig zijn, waarschijnlijk vanwege de eindsprint naar de afstudeertentoonstellingen. Een cynische reactie vanuit het publiek luidt: ‘Gefeliciteerd met je tentoonstelling. Er is geen toekomst.’

Wat nu?

Tijdens de bijeenkomst worden oproepen tot burgerlijke ongehoorzaamheid met bijval van het publiek ontvangen. Maar constructiever is het plan een centraal orgaan voor de beeldende kunstsector op te richten. Want de vakbonden laten het afweten, aldus Eric Jan van de Geer van het kunstenaars actiecomité Schuilen in het Rijks. De fragmentatie in de kunstsector is de afgelopen weken pijnlijk zichtbaar geworden. De podiumkunsten hebben zich goed georganiseerd en kunnen zich wapenen met cijfers en data. In de beeldende kunst is zo’n structuur er nog niet. We moeten ons beter en centraler organiseren, is de conclusie van Gitta Luijten, Marianne Versteegh (Kunsten 92), Ann Demeester en Eric Jan van de Geer.

Maar eerst is het tijd voor actie. Neem je verantwoordelijkheid zondag bij de actie Boijmans Bezet, de Mars der Beschaving en maandag bij de protesten in Den Haag. Of zoals Eric Jan van de Geer het met een in Rotterdam gekoesterde wijsheid verwoordt: ‘Niet lullen maar poetsen.’

Comments
Posts 1 — 4 / 4
1
26 juni 2011
serge onnen

Eric Jan van de Geer is geen actievoerder maar een kunstenaar net zoals Melvin Moti en Jeremiah Day

26 juni 2011
Roy Cremers

dank voor het verslag. Ik vind het zo jammer dat er niet verder gekeken wordt dan de eigen discipline. Het was een townhall meeting, met enkel vertegenwoordigers uit de beeldende kunstsector. Dit noem ik geen townhall meeting, maar gewoon een niet echt toegankelijk evenement voor de een klein deel van de sector. Dat er nu, in tijden van echte crisis, zo fragmentarisch wordt gedacht, is typerend voor de sector en ook een van de redenen dat er nu zo 'gehakt' kan worden: in de kunstsector zijn we nog steeds geneigd om voor je eigen toko of discipline te vechten, maar niet verder te kijken. Er is meer dan beeldende kunst, de hele sector ligt onder vuur. Als we ons in de sector niet als één front kunnen presenteren, dan lukt het nooit om de rest van Nederland te overtuigen van ons bestaansrecht. Ik vind het dan ook stuitend dat er op deze avond gepleit wordt voor een 'centraal orgaan voor de beeldende kunstsector'... Ja, want zij, van podiumkunsten, ja zij hebben het allemaal goed voor elkaar met cijfers en data. Nou, dat helpt, de podiumkunsten blijven namelijk gespaard deze saneringsronde... Not! Kijk verder dan je neus lang is en zorg dat we als gehele sector in 1, 2, 3 jaar duidelijk kunnen maken waarom kunst en cultuur van belang is voor de samenleving. En dan niet in de vorm van 'tafel van zes'-achtige beleidsstukken waarvan de schrijvers binnen een paar dagen alweer moddergooiend in de pers naar buiten treden, maar een publieksgerichte campagne die voor iedereen begrijpelijk is. Mijn advies hierbij: zoek samenwerking met een marketing / communicatie bureau en ga uit van je trots in plaats van continu te wijzen op onbegrip. Dat is er nu eenmaal, en juist daar moeten we als sector zelf verandering in zien te krijgen. Hopelijk vormt de bijeenkomst in Den Haag hiervoor het startsein.

27 juni 2011
Edwin Jacobs

Hopelijk is het bericht dat BAK en het Centraal Museum afgelopen vrijdag adresseerden in De Volkskrant getuige van een commitment samen te kijken naar elkaars krachten en specialiteiten en op basis daarvan samenwerking aan te gaan. Dit kan wordt gerealiseerd op vele fronten, met als eerste voorwaarde 'als je maar wilt'. Eenheid in verscheidenheid is het devies en kunst en cultuur zien als delfstof van de maatschappij, met alle toeleveringen die daarbij horen. Als men op dat laatste doordenkt zie men hoeveel leveranciers aan de kunstwereld zijn verbonden. Verder is het zo dat in het het hele debat eigenlijk twee zaken door elkaar heen lopen maar die niet als zodanig worden waargenomen. De bezuiniging, een coalitiedoel van de VVD, en de gedoging van de PVV. De VVD spint garen bij de gedoging en gedoging van de PVV kan bestaan door de coalitiedoelen van de VVD. Kunst en cultuur, beeldende kunst in het bijzonder, speelt daarin een marginale rol. Of je maakt deze rol groter, dus verbindt een kleine instelling aan een grotere, bijvoorbeeld, of richt je in je protest meer op de gedogingsrol van de PVV en hoe de coalitie daarbinnen haar coalitiedoelen kan realiseren. Dit laatste kan bijvoorbeeld worden geadresseerd aan alle leden van raden van besturen of stichtingsbesturen van culturele instellingen die VVD of CDA lid zijn: hoe kunnen zij van binnenuit een ander geluid laten horen nu kunst en cultuur het doelwit zijn van de gedoging en de coalitie-ambities. Of, tenslotte, en ook als voorbeeld, de leden van de Vereniging Rijksmusea op te roepen actief mee te denken ipv nu 'slechts' blije ontvanger te zijn van de keuzen die de Tweede Kamer maakt.

27 juni 2011
Roy Cremers

Helemaal mee eens Edwin! En een goed voornemen om samen te werken met BAK. Oproep van Martijn Sanders was ook in die strekking, wees als grotere instelling solidair met de instellingen die hard getroffen worden / kleiner zijn. Samenwerking is niet vies en je wordt er in de meeste gevallen alleen maar beter van. Het moet dan, zoals in de meeste relaties, wel van twee kanten komen. Vond het trouwens mooi om te zien hoeveel man er op de been was vandaag in Den Haag! En gefeliciteerd met jullie samenwerking!

Share this Article:
|Back to Top
Gerelateerd | Meest gelezen
Tijdschrift

Koop nu het
laatste nummer

Mail naar:
karolien [​at​] metropolism.com
(€9,95 incl verzending)

Neem nu een abonnement op Metropolis M en bespaar 40%!

Abonneer
Metropolis M Tijdschrift over hedendaagse kunst Nr 5 — 2017