Business as usual

Issue no5
okt-nov 2019
Catalogue Imaginé

Het gemak waarmee nieuw rijk Nederland bezit neemt van de oude publieke instellingen van dit land leidt tot steeds grotere beroering in de kunstsector.

Afgelopen vrijdag publiceerde Anna Tilroe een opiniestuk in NRC Handelsblad waarin ze haar ergernis ventileert over hoe het Stedelijk Museum bezig is te veranderen van een publieke instelling in een bedrijf. Zie de samenstelling van de Raad van Toezicht van het Stedelijk Museum, die bestaat uit een prins, een politicus, een kunstenaar en vier zakenlieden.

Van de artistieke verhoudingen in de kunst heeft de Raad geen idee, stelt Tilroe. De aanstelling van de niet-functionerende ‘droomkandidaat’ Ann Goldstein, die na drie jaar alweer opstapt na het museum te hebben vastgeklonken in oude Atlantische verbanden, ziet ze als een bewijs ervan.

Een museum hoort in alle vrijheid het belang van de kunst en het publieke belang tegen elkaar af te wegen, schrijft Tilroe. Die autonomie is cruciaal, maar wel in het geding in een museum waar gedaan wordt alsof alleen zakenlui zijn toekomst kunnen garanderen.

Twee dagen na de brandbrief van Tilroe blijkt dat het Gemeentemuseum Den Haag zich bewust of onbewust heeft laten gebruiken voor de persoonlijke belangen van zo’n nieuwe rijkaard over wie Tilroe het heeft. Gisteren onthulde Trendbeheer dat de privéverzamelaar Bert Kreuk, die afgelopen zomer met veel bombarie curator was van de publieke presentatie van zijn eigen verzameling in het Gemeentemuseum Den Haag, een deel van het getoonde ter veiling aanbiedt bij Sotheby’s in New York. Het werk is vermoedelijk rechtstreeks van het museum naar het veilinghuis vervoerd.

Een knap staaltje verzamelaarshypocrisie, als je de teksten terugleest die de ‘gepassioneerde kunstliefhebber’ Kreuk rondom de presentatie van zijn verzameling in ongeveer alle media in Nederland en Art Review mocht debiteren.

Wat de reden van de verkoop door Kreuk ook mag zijn (acute geldnood of schaamteloos opportunisme), hij profiteert nu volop van de museale goedkeuring die het Gemeentemuseum aan zijn collectie heeft gegeven, en in ruil waarvoor het museum een schenking van de verzamelaar mocht ontvangen. Een werk dat door Kreuk zelf is uitgezocht bij een kunstenaar van wie de directeur van het museum volgens Kreuk nog nooit had gehoord, maar die zo suggereert hij niettemin perfect in het museum past.

De liefde voor de kunst gaat diep bij de privéverzamelaar, die voor geld bij sommige verzamelaars nog net wat dieper

Het gemak waarmee vermogend Nederland bezit neemt van publieke instellingen, begint in het oog te springen. Sponsoren zitten voor een stuiver op de eerste rang, zo stelde Renée Steenbergen al eens geërgerd vast in een kritische analyse van de aan de ING verkochte opening van het Rijksmuseum. Over welk algemeen belang precies gediend is met de massale vertoning van privécollecties in bijna alle musea van dit land heb ik nog niemand gehoord.

Wat bij die grote en kleine particuliere verzamelingen opvalt is hoe gemakkelijk sommige eigenaren afstand doen van hun eerder vol trots museaal getoonde bezit. Zo blijkt bij Kreuk, zo bleek eerder al bij de roof van enkele Schoonhovens uit Museum Van Bommel Van Dam uit een tentoonstelling van een particuliere verzameling, waar de particuliere eigenaren liever de verzekeringspremie opstreken dan de geretourneerde reliëfs van Schoonhoven terug in bezit te nemen. De liefde voor de kunst gaat diep bij de privéverzamelaar, die voor geld bij sommige verzamelaars nog net wat dieper.

De kwestie Kreuk leert dat het artistieke belang bij de vertoning van privécollecties, mocht dat al een factor zijn, ergens achteraan hobbelt. Andere belangen zijn doorgaans veel dwingender. Maar de ethische codes over wat bij dit soort van publiek-private samenwerking geoorloofd is en wat niet, lijken nog lang niet goed geformuleerd te zijn en al helemaal niet openlijk bediscussieerd.


Beeld: Anna Tilroe, 'Run het Stedelijk toch niet als een bedrijf', NRC Handelsblad 25 oktober

Domeniek Ruyters
is hoofdredacteur van Metropolis M

Comments
Posts 1 — 2 / 2
1
30 october 2013
dr

Dit is een e-mail van Bert Kreuk aan de redactie

Geachte redactie,

Schandaal, waardevermeerdering en schaamteloos, woorden die gebruikt worden in uw stuk over Bert Kreuk. Het is jammer dat bij zoveel grote woorden u niet even contact heeft gezocht met Bert Kreuk of het museum Den Haag. In de afgelopen 20 jaar heb ik door heel hard werken een kunstverzameling van wereldkwaliteit samengesteld. Een heel bevredigend maar ook eenzaam en persoonlijk proces, waarbij ik financieel regelmatig grote risico’s nam door al mijn geld in kunst te steken.

Het is daarom opmerkelijk en jammer dat zonder wederhoor, uw artikel een ongenuanceerd beeld geeft over een collectie, waarbij u de intenties van de verzamelaar beter denkt te kennen dan de verzamelaar zelf. Daarbij overigens niet gehinderd door enige kunstkennis of enig idee hoe een kunstcollectie, die constant fluïde is waar het gaat om de verbetering van de kwaliteit, wordt beheerd.

Helaas is het in de huidige tijd, waarin kunstwerken een bijna astronomisch niveau hebben bereikt, steeds minder mogelijk om een belangrijk aankoop te doen zonder tegelijkertijd de verkoop van minder relevant stukken uit de collectie. Bovendien worden daarbij stukken van een belangrijker periode van ook juist diezelfde kunstenaars aangeschaft. Voor de context, ik verkoop 20 hedendaagse kunstwerken uit de collectie van bijna 800, waarvan er enkele te zien zijn geweest in Den Haag.

Ik heb over de gehele wereld kunstwerken in bruikleen, en het is daarom spijtig juist in Nederland te moeten reageren op artikelen waarin wordt verwezen naar een bron in de tweede en derde hand, geschreven door zelfbenoemde kunstexperts.

Dat kunstwerken van internationale kunstenaars, die tot op dat moment nimmer in Nederland te zien zijn geweest, door een tentoonstelling in Den Haag plotseling meer waard is geworden in New York is op z’n minst een zeer naïeve gedachte en een erg aandoenlijke visie. Zeker wanneer deze stelling insinueert dat dit het eindpunt van een 20 jarige collectie zou inhouden.

Ik heb wel vaker met deze basale onzin en betweterij te maken gehad en voel me absoluut niet belemmerd. Ik vind het alleen jammer dat tegelijkertijd bedoeld of onbedoeld de reputatie en oprechtheid van publieke instellingen wordt geschaad.

Ik wens u heel veel succes om in uw volgend artikel content aan context te verbinden en te nuanceren. Het zou u sieren deze reactie met eenzelfde felheid en intensiteit in uw krant/blog te plaatsen als de eerdere onzin uit de tweede en derde hand.

Hartelijke groet,
Bert Kreuk

30 october 2013
JB

Reactie op die reactie van dhr Kreuk op trendbeheer (die nagenoeg identiek is aan bovenstaand, helaas een beetje generiek):

<url "http://trendbeheer.com/2013/10/28/bert-kreuk-van-gemeentemuseum-naar-sothebys/">http://trendbeheer.com/2013/10/28/bert-kreuk-van-gemeentemuseum-naar-sothebys/">http://trendbeheer.com/2013/10/28/bert-kreuk-van-gemeentemuseum-naar-sothebys/

Share this Article:
|Back to Top
Meest gelezen
Tijdschrift

Koop nu het
laatste nummer

Mail naar:
karolien [​at​] metropolism.com
(€9,95 incl verzending)

Neem nu een abonnement op Metropolis M en bespaar 40%!

Abonneer
Metropolis M Tijdschrift over hedendaagse kunst Nr 5 — 2019