Geen job geen kop

Issue no3
juni / juli 2019
Brussel / Bruxelles
Iris van Dongen

Ik zie drie schetsen voor staatsieportretten en in mij ontvlamt een enorm revolutionair elan. Laten we Alex bevrijden van zijn lot!

Het aanwijzen van de drie kunstenaars die een staatsieportret van koning Willem-Alexander gaan maken, laat je vanzelf terugkijken naar de vorige staatsieportretten, die zijn gemaakt kort na het aantreden van koningin Beatrix.

Destijds waren het de kunstenaars Carla Rodenberg, Herman Gordijn en Marte Röling die werden uitverkoren het portret te verzorgen dat ambassades en andere overheidsgebouwen zou gaan opsieren.

Wie zeg je?

Met alle respect voor de kunstenaars, niet direct de fine fleur van artistiek Nederland. De drie kunstenaars zijn in geen overzicht van Nederlandse kunst te vinden, of het moet dat van Ivo Niehe zijn, in een compilatie van zijn beste bezoeken aan kunstenaars in de afgelopen vijftig jaar.

De betere kunstenaar liet het in de vroege jaren tachtig wel uit zijn hoofd zich te liëren aan het koningshuis, dat in 1980 niet bepaald een hoogtepunt uit zijn bestaan beleefde met de rellen tijdens de inhuldiging van Beatrix. Onder het welluidend motto ‘Geen woning geen kroning’ werden door een deel van de bevolking andere prioriteiten gesteld dan die van de puur symbolische machtsoverdracht.

Jonge kunstenaars hadden wel wat beters te doen dan gezagsgetrouwheid uit te dragen. Het enige portret van Beatrix van een jonge kunstenaar uit die tijd dat ik ken was er een waarin ze was afgebeeld met blote borsten. Ik geloof dat de arme provocateur nog maandenlang door de overheid is vervolgd om die actie.

Koningshuizen waren in de jaren tachtig domeinen die je als rechtgeaarde democraat meed als de pest. het was een poppenkast die je als weldenkend mens graag aan anderen overliet, aan types als Röling of Gordijn bijvoorbeeld. Kunstenaars van B-garnituur.

Tijden veranderen.

Hoewel de jeugdwerkeloosheid de hoogtes uit de jaren tachtig bezig is voorbij te streven, blijft de revolte uit. De kroning verliep rimpelloos, het echtpaar reist zich te pletter, en Máxima is de ongekroonde koningin van het kunstcircuit, waar ze tentoonstelling na tentoonstelling opent.

Van nieuwe acties onder het motto ‘geen job geen kop’ is geen sprake. Kunstenaars stonden te dringen om een schetsontwerp te leveren voor het nieuwe staatsieportret. Het Mondriaan Fonds kon uit grote namen kiezen.

Nadat grootheden als Luc Tuymans, Anton Corbijn, Stephan Vanfleteren zich eraan hebben gewaagd is het portretteren van de koning geen besmet terrein meer. Je mag je als jonge ontwerper van het staatsieportret zelfs verheugen over mediabrede belangstelling, op alle zenders, in alle kranten: lof, lof, lof. Het is een pr-moment van jewelste. Iedereen juicht.

En dan hebben we na alle zendtijd van vandaag alleen nog maar over de schetsfase.

Mag ik een oproep doen aan de kunstenaars? Zou er een rimpeling mogelijk kunnen zijn in jullie uiteindelijke portretten?

Kunnen we niet breken met dat oneindige gedweep van het moment, die amechtige idolatrie die nu gaande is rondom het koningspaar, met name in de kunstwereld. Alsof ZIJ ons gaan redden, de culturele hoeders van het eerste en laatste uur, met hart voor de kunst van hun eigen generatie.

Mag er wat verzet in jullie portretten? Niet persoonlijk uiteraard. We hebben het over het koningschap dat jullie nu staan te bezingen.

Het hoeft niet luid en duidelijk. Het mag subtiel, in de beste traditie van het historische portret, gewoon in een klein hoekje, of half achter het gordijn. Een zweempje republikeins verlangen, een revolutionaire twinkeling in de koninklijke pupil.

Kan het? Mag het?

Ik weet dat je het kan Iris. ben gewoon jezelf, ook dit keer. Niet te dik erop gelegd uiteraard, maar op jouw manier. Maak hem duister, maak hem gloomy, maak hem lijdend.

Ook jij Femmy. Gun ons dat plezier. Je weet net als ik dat ook Alex' wereld niet compleet is. Zet iets op z'n kop, zoals je ook jezelf regelmatig op je kop zet (figuurlijk dan), en jezelf in je portretten een achterland geeft waarin de controle niet perfect is, de geschiedenis gebroken, een gebied vol verlangen. Creëer svp in in het portret een niet mis te verstaan detail, alleen voor ingewijden. Dit bijvoorbeeld. Kan best, als je het slim aanpakt. Ik zal het niet verder vertellen.

Of jij Rineke. Kun je het niet met hem op een akkoordje gooien? Je kent hem inmiddels een beetje en je weet dat hij er wel gevoelig voor is: subtiele rebellie.

Alex is de eerste die juicht als dit hele circus glorieus ten einde wordt verklaard.

Doe het niet voor mij, doe het voor hem.

Domeniek Ruyters
is hoofdredacteur van Metropolis M

Comments
Posts 1 — 10 / 11
1 2 >
17 januari 2014
Elske Riemersma

Bovenstaande is mij uit het hart gegrepen. Kan het zelf niet zo mooi kunnen verwoorden maar kan me er helemaal in vinden.

17 januari 2014
Robert-Jan Muller

Wat een verzuurde reactie op de opdracht tot het koningsportret, en behoorlijk onbeschoft ten aanzien van kunstenaars als Röling en Gordijn. B-garnituur en 'types', maar ondertussen wel zeggen dat je dat met respect bedoelt. Geen idee of ze wel of niet zijn opgenomen in de canon van de Nederlandse kunst, maar misschien moeten we eens kijken naar de afgelopen jaargangen van Metropolis M en turven welke kunstenaars daar de zegen van de redactie ontvangen hebben om in het Walhalla van dit tijdschrift te worden opgenomen. Wie zijn daarvan overgebleven als belangwekkend en wie bepaalt dat?
Koningin Beatrix heeft zich de benen onder het lijf vandaan gelopen om haar betrokkenheid bij de kunst te tonen en daarmee het goede voorbeeld te geven, elk jaar reikte ze een onderscheiding uit, decoreerde kunstenaars en vormgevers en ze liet zich, niet erg flatteus, portretteren door Luc Tuymans. Daardoor werkte ze mee aan een herdefiniëring van het staatsieportret. Maxima probeert eveneens respect te tonen voor de kunst door haar aanwezigheid bij openingen. En nog is het niet goed.
Ik zou trouwens de laatste willen zijn om kunstenaars op te roepen dit of dat te doen. Behoorlijk bevoogdend, zo'n redactioneel.

17 januari 2014
Eric Nuijten

Wat een negatief meewarig en ouderwetse visie en slecht stukje. Het meest treurige is de oproep tot rebellie en dan uiteindelijk het advies om dit subtiel te doen. Bekijk het tijdsgewricht en de daaruit voortkomende vraag en bepaal niet dat deze kunstenaars een soort van verzet moeten tonen evenals dat Erwin Olaf geen munt of Studio Job geen postzegels mogen maken. Het is juist boeiend deze hybriditeit.
En ik ben het met de vorige reactie eens, het negatieve toontje over Kunstenaars als Corbijn, Roling als B-garnituur en wie zijn dit toch?
Metropolis M zou zich diep moeten schamen zo over kunst te schrijven.

17 januari 2014
Rick Fraterman

De drie geselecteerde staatsieportretten van onze koning zijn mijns inziens niet dat je zegt "om over naar huis te schrijven". Veilig, saai en buitengewoon inspiratieloos.

<url "Staatsieportret">http://rickfraterman.tumblr.com/post/73617192168/king-willem-alexander-of-the-netherlands-29-7-x">Staatsieportret Koning Willem Alexander

17 januari 2014
luk van driessche

Weer eens tijd voor goed figuratief kunstonderwijs in Nederland, of misschien maar Hanneke Groenteman in de selectiecommissie en het geld van de postcodeloterij naar het Mondriaanfonds ? Heb ik iets gemist ?

17 januari 2014
Kees Franssen

Leuk stukje!

18 januari 2014
Peter

Zo'n Anonymousmasker zou 'm goed staan.

18 januari 2014
Ada Leenheer

De toekomst zal uitwijzen wat belangrijk is geweest. Mijns inziens doet de redacteur hier recalcitrant ten koste van een aantal kunstenaars.
Topkunstenaars staan altijd bovenaan een piramide. En neerbuigend doen over de "lagere"
echelons die de top dragen past een kunstredacteur niet. Sterker nog hij serveert ze af.
Hier klinkt een ouderwetse gedachte in door: "wij" weten als ingewijden wat goed is voor het volk. De volksverheffing van bovenaf. En hier gaat de redacteur zelfs zover dat hij de kunstenaars oproept tot een bepaalde houding en daarbijbehorende inhoudsverandering in het werk. Hij konkelt zelfs om het dan maar geheim te houden binnen het selecte clubje van illustere ingewijden.
Als deze oproep tot revolutie en verzet gaat lukken is journalistiek Nederland natuurlijk in de gloria; eindelijk weer ns wat nieuws te melden.
Wat moeten we als kunstenaars toch veel en vooral van anderen. Ik mis respect.
En wonderlijk dat de redacteur blijkbaar precies weet wat er in het hoofd van WA omgaat.
Misschien een revolutionaire idee: tijd voor een ander tijdschrift voor deze redacteur?

18 januari 2014
w.h.de groen

Wie zijn dan de fine fleur onder de Nederlandse kunstenaars ?

Even een persoonlijk oordeel op de potretten waar uiteraard niemand het mee eens hoeft te zijn :)

Potret :Femmy Otten.
Die kop lijkt nergens op en wanneer je er wat symbolen omheen dondert let dan een beetje op (rechtsboven paardje Pyke Koch).
Bijeengerommeld zooitje en slechte techniek.

Potret Rineke Dijkstra.
Zit geen spoor van leven in en pas beter op een begrafeniskist.

Potret:Iris van Dongen

Knappe techniek en goed gevoel voor kleur.
De ietwat verdrietige blik spreekt boekdelen en dat maakt het tot een interressant potret.
Alleen…..een statiepotret vraagt om iets anders…!!!

En dat gezever over het hoe en wat bij een dergelijke opdracht verwijs ik direct naar de prullenbak.

19 januari 2014
ruben.duister

De auteur kent Herman Gordijn niet,zou niet eens zijn naam mogen schrijven te veel klasse.De genialiteit van zijn tekeningen en werk onstsijgt het amoebe niveau van onze metropolis dweil

Share this Article:
|Back to Top
Meest gelezen
Tijdschrift

Koop nu het
laatste nummer

Mail naar:
karolien [​at​] metropolism.com
(€9,95 incl verzending)

Neem nu een abonnement op Metropolis M en bespaar 40%!

Abonneer
Metropolis M Tijdschrift over hedendaagse kunst Nr 3 — 2019