Foto Jan Kempenaers, courtesy de Appel

Witte raaf

Issue no5
okt / nov 2017
REMIX
Foto Jan Kempenaers, courtesy de Appel

Over de kwaliteiten van Lorenzo Benedetti als curator kunnen we kort zijn. Die zijn uitzonderlijk. De tentoonstellingen die hij afgelopen jaar realiseerde in de Appel aan de Prins Hendrikkade behoren tot de beste presentaties die er in het gebouw te zien waren. Waarom moet hij dan toch weg?

Zoals Lorenzo Benedetti tref je ze niet veel meer: curatoren die als een sparring partner van de kunstenaar tentoonstellingen naar grote hoogte weten te brengen. Er zijn intelligente curatoren genoeg, curatoren die kunnen praten als Brugman en teksten schrijven waar je oren van gaan wapperen, zo rijk en gelaagd als hun denken is. Er zijn curatoren die een gouden handje hebben in pr zodat hun projecten voortdurend overal in de media komen, en curatoren die haarfijn weten welke kunstenaars je op welk moment moet brengen om te scoren bij het grote publiek. Er zijn curatoren die fondsenwerven als de beste en daarmee enorme projecten kunnen realiseren. Maar - heel gek - er zijn bijna geen curatoren die goed zijn in het inrichten van een tentoonstelling.

Ik weet niet wat ze doen op al die curatorenopleidingen die je tegenwoordig in de wereld hebt, maar het presenteren van kunst lijkt er op de een of andere manier bij in te schieten. Het is maar zelden dat je een tentoonstelling bezoekt waarvan je het idee hebt dat de curator de kunstenaar en de kunst echt begrepen heeft en durft te exposeren op een manier die iedereen uitdaagt. Niet alleen henzelf, ik bedoel de curator en de kunstenaar, maar ook het publiek en uiteraard de plek van vertoning. Het is over het algemeen van een onvoorstelbare onbeholpenheid wat we in tentoonstellingen krijgen opgediend: te veel, te vol, te letterlijk en te saai gepresenteerd.

Lorenzo Benedetti weet hoe je een tentoonstelling inricht. Als de beste. Ik denk dat er sinds Rudi Fuchs, een algemeen erkend groot tentoonstellingsinrichter, geen betere inrichter in Nederland actief is geweest. Zoals Fuchs in zijn gouden jaren in het Van Abbemuseum de ene na de andere totaalinstallatie afleverde, zo zag ik dat Benedetti in de afgelopen jaren keer op keer doen, eerst in De Vleeshal in Middelburg, waar hij de ene na de andere schitterende presentatie afleverde, en nu alweer een jaar in de Appel in Amsterdam.

Michael Dean in de Appel was een tentoonstelling om met open mond doorheen te lopen. Michael Smith was radicaal en gewaagd, zoals een recensent op dit platform schreef de eerste tentoonstelling waarin de Appel het heeft aangedurfd ook zichzelf tentoon te stellen - met het even subtiele als briljante gebaar om alle werken alleen met daglicht te exposeren, in de voorruimte met de half gesloten luiken bij slechts een streepje licht. Over de net geopende gerlach en koop hoor ik ook alweer goede verhalen – ik heb de tentoonstelling zelf nog niet gezien.

Het is voor de niet-verstaander lastig uit te leggen waar Benedetti’s inrichtingstalent precies in zit. In de eerste plaats denk ik het goed begrijpen van de kunstenaar, een echte sparring partner te zijn op elk denkbaar niveau. Je moet de kunstenaar weten te stimuleren, maar ook weerwoord bieden, bijtijds durven in te grijpen, af te remmen en bij de les te houden. Een goede inrichter moet ook lef hebben. Niets zo lastig als het werken op een voorbestemde plek, die historisch belast verpakt zit in conventies, belangen en behoeftes. Het vraagt durf eigenwijs overal dwars tegenin te gaan, belangen opzij te schuiven, te breken met verwachtingen, niet in de laatste plaats die van het publiek. Meer dan de kunstenaar die mogelijk met het radicale inrichtingsplan komt om alles eens heel anders te doen, is de curator hier de durfal, want die zit met al die belangen in zijn nek hard te proberen het proces te beheersen.

Benedetti is in staat gebleken keer op keer samen met de kunstenaar iets inventiefs te verzinnen waardoor de kunst veel beter geëxposeerd werd dan voor mogelijk gehouden. Ik denk dat Michael Dean in de Appel de best ingerichte tentoonstelling uit zijn leven heeft gemaakt. Ik denk dat Michael E. Smith ook niet veel beter kan. Dat zijn prestaties van formaat.

Benedetti wordt internationaal erkend om dit talent. Ook door het bestuur van de Appel, dat hem in juni 2014 met gejuich binnenhaalde, juist vanwege zijn staat van dienst als tentoonstellingsmaker. Benedetti bracht de Appel in luttele maanden terug naar de jaren dat Saskia Bos op Prinseneiland kunstenaar na kunstenaar prachtige installaties liet realiseren. Dat waren installaties die je simpelweg gezien moest hebben, die als je ze gezien hebt nog altijd in het geheugen beklijven. Onder Benedetti bloeide in korte tijd in het zo lastige tentoonstellingspand aan de Prins Hendrikkade iets op van een genius loci, het gebouw kreeg langzaam een tentoonstellingsziel en een tentoonstellingsgeschiedenis. Het werd weer een plek waar je als kunstliefhebber naartoe moest.

Misschien waren de kunstenaars niet de meest aansprekende types voor een groot publiek, misschien spraken ze een taal die menigeen te formeel en beschouwend was, maar er werd wel kunst bedreven op het scherp van de snede. Kunst die je als kijker al je wapens, waarmee je gepokt en gemazeld de kunst gewoonlijk tegemoet treedt, uit handen sloeg. Dat vinden bezoekers niet leuk.

Nu moet Benedetti vertrekken. Bij hem overheerst het gevoel dat hij nauwelijks een kans gekregen heeft zich te bewijzen. Onder veel directe omstanders in de kunstwereld heerst een andere teleurstelling, omdat Benedetti een witte raaf is in het nieuwe ras der hedendaagse tentoonstellingsmanagers, die met het handboek ‘hoe scoor je bij een breed publiek’ een tentoonstellingsfabriek weten op te bouwen die in een mum van tijd dubbele bezoekcijfers realiseert. Benedetti’s aanstelling bij de Appel was een moment van hoop voor de kunstliefhebbers dat de artist’s curator in het marketingzieke tentoonstellingsbedrijf in Nederland nog een kans van slagen heeft.

Niet dus.

Ik hoor uit de Appel geluiden dat zijn leiderschap tekort schoot, dat hij te veel in het buitenland rondhing ter voorbereiding van nieuwe projecten, dat hij onvoldoende zijn eigen staf, de gemeente en instellingen in de stad in zijn plannen wist mee te voeren.

Ik ben er niet zo in geïnteresseerd. Managers genoeg in deze wereld. Er is vast iemand te vinden die voor hem de lokale politiek doet en wat er verder allemaal aan zakelijke contacten nodig is, zoals Paul van Gennip dat al jaren bij Witte de With doet.

Kunstenaarscuratoren van het type Benedetti zijn een zeldzaamheid. Daarvan vind je niet zo snel een tweede. Laten we ze in ons hart sluiten en koesteren.

Domeniek Ruyters
is hoofdredacteur van Metropolis M

Comments
Posts 1 — 10 / 27
1 2 3 >
17 september 2015
Sabine

"Je moet de kunstenaar goed kunnen begrijpen en weten te stimuleren, maar ook bijtijds durven in te grijpen, af te remmen, bij de les te houden. Een goede inrichter moet ook lef hebben. Niets zo lastig als het werken op een voorbestemde plek, die historisch belast verpakt zit in conventies, belangen en behoeftes. Het vraagt durf eigenwijs overal dwars tegenin te gaan, belangen opzij te schuiven, te breken met verwachtingen, niet in de laatste plaats die van het publiek. "

Heel erg mooi en alle aspecten samen gebonden. Wat spijt het mij dat ik (nog) nooit een tentoonstelling door hem ingericht heb kunnen zien. Wellicht is de tenaamstelling 'curator' zijn intentie verloren of heeft het juist een te brede betekenis opgepikt in de ijdelheid van ambitieuze curriculum vitae.

17 september 2015
Martijn Pont

Het kan nog. Gerlach en Koop is prachtig. Tot november.

17 september 2015
Paula van den Bosch

De benoeming van Lorenzo een dik jaar geleden was reden tot feest. Na Beatrix Ruf in het Stedelijk Museum alweer een directeursbenoeming op inhoud. Niet alles leek verloren in Nederland
Lorenzo maakte drie tentoonstellingen in dat onmogelijke gebouw aan de Hendrikkade. Ze staan blijvend op mijn netvlies.
Lorenzo zette in korte tijd een programma op poten dat je niet mocht missen als je van hedendaagse kunst houdt en/of er professioneel mee bezig bent. Hij was hard op weg van De Appel weer een toonaangevend instituut te maken, vergelijkbaar met Wiels in Brussel. Niet dus.
Paula van den Bosch

17 september 2015
Midas Dutij

Heb het genoegen gehad hem eenmaal te ontmoeten bij de presentatie van een tentoonstelling waarna we 's nachts samen huiswaarts fietsten en een beetje ouwehoerden over kunst. Ik kreeg sterk de indruk dat hij zeer inhoudelijk georiënteerd was en hij bleef me bij door de oprechte en authentieke interesse die hij tentoonstelde. Belachelijk dat zo'n man het veld moet ruimen, het is juist zijn type die broodnodig zijn in Nederland. Nogmaals, belachelijk.

17 september 2015
hester Alberdingk Thijm

Wat een verlies voor de Nederlandse Kunstwereld !

Al het bovenstaande kan ik alleen maar onderstrepen . Visie , inhoud , internationaal gericht , kunstenaarscurator, scherp op de tijdsgeest , geengageerd en een fantastische verhalenverteller .Lorenzo's werkwijze is al jaren baanbrekend , wordt hij nu veroordeeld door de wet van de remmende voorsprong , of zien we nog steeds niet dat we mensen zoals Lorenzo hard nodig hebben om Nederland weer internationaal op de kunstkaart te zetten ? Ik zat in de jury van het Mondriaan Fonds voor de Nederlandse inzending van de Biennale van Venetie 2013, Lorenzo werd met de kunstenaar Mark Manders gekozen . En niet op zijn allerminst duidelijke verhaal of zijn management capaciteiten, maar op zijn overtuigende visie , passie en inhoudelijk inzicht . Het werd een eclatant succes ! Een jaar is kort , te kort voor een volwassen oogst . Maar gezaaid is er , en hoe ! Had nog een paar seizoenen afgewacht , dan was er een oogst geweest waarvan de hele Nederlandse kunstwereld had kunnen profiteren . En bestuur , hoe zat dat met de mogelijkheid om eerder een sterk zakelijk leider te benoemen of aan te sturen ? Er zijn in kunstenland legio mensen te vinden , hele bureaus bestaan daarvoor , om te managen ,beleidsnota's en kunstplannen te schrijven . Alleen te wijzen naar de artistiek direkteur, sterker nog hem nu al weg te sturen ,getuigd van een korte termijn visie , Inhoudelijk een rijpe APPEL voor de dorst verwordt nu tot een hele zure APPEL !

17 september 2015
annet gelink

Dank Dominique Ruyters voor dit heldere pleidooi. Lorenzo Benedetti is in de internationale kunstwereld een zeer gewaardeerde collega waar we in Nederland heel zuinig op moeten zijn. Toen Lorenzo mij vroeg voor voor het Advisory Committee van het Gallerist Programme heb ik, die eigenlijk niet in dat programma geloofde, toch ja gezegd.
Onder zijn hoede zou het wel kunnen uitgroeien tot iets van waarde voor de galeriewereld en deelde ik graag mijn kennis.
Hij heeft visie wat tegenwoordig schaars is in de Nederlandse kunstwereld.
Ik doe een oproep aan het bestuur om deze beslissing te herzien. We hebben mensen als Lorenzo Benedetti hard nodig om de onafhankelijkheid van de Appel te waarborgen.

17 september 2015
jelle

Ik ben het overal mee eens! En Lorenzo maakt prachtige tentoonstellingen! Bovendien vind ik dat hij te weinig tijd heeft gehad om een dynamisch programma te kunnen ontwikkelen met naast die fantastische tentoonstellingen ook kleinere, snellere presentaties, debat, lokale samenwerkingen etc. kortom meer flow, wat het geheel wat minder exclusief maakt. Want daarin is de Appel nu toch wel een beetje anders dan Wiels, althans zoals ik het heb ervaren de afgelopen jaren.

17 september 2015
willem

Nederland is een bekrompen klein landje aan de Noordzee en zal dat ook altijd blijven.

18 september 2015
Cornelia Lauf

How odd! Lorenzo is beyond institutions! There are few people who care less about power and more about art. I saw him at THE Biennale (one of the places he obviously has to attend) —everyone else was rushing in to be seen, and he was sitting there looking at the entrance posts by Carlo Scarpa and gave me a quick history of Scarpa's work in the Giardini.
I have no idea what this is about, but in the two years that Susan Hapgood (director of ISCP) and I worked on our Certificates show with Benedetti, I found ONLY leadership, intellect, integrity, dedication and brilliance. The guy actually sees art AND architecture. How many managers or curators can claim this?
Uff. Sorry to hear this news.
Cornelia Lauf, Ph.D.

18 september 2015
Fernando sanchez Castillo

Simply Incredible,

very bad news ..

All the work of Lorenzo is beyond spectations and sharing an energy that is nowadays difficult to find...
the intellectual vivacity of his curatorial program is really a gem..
He really cares for the human aspect of art and artist being capable to establish fantastic relations.. is a curator at the side of Harlad Szeemann or Jan Hoet

I really can not find words or reasons .. i feel a pity not for Lorenzo....another fantastic institution will be very happy with him iI am sure .. De Appel is missing LIFE ...

Fernando Sánchez Castillo

Share this Article:
|Back to Top
Meest gelezen
Tijdschrift

Koop nu het
laatste nummer

Mail naar:
karolien [​at​] metropolism.com
(€9,95 incl verzending)

Neem nu een abonnement op Metropolis M en bespaar 40%!

Abonneer
Metropolis M Tijdschrift over hedendaagse kunst Nr 5 — 2017