Sergei Eisenstein
The Mexican Drawings

Issue no3
juni/juli 2017
Homeland
Sergei M. Eisenstein. Drawing № 4 of series «Duncan’s death». Ink. June 16, 1931. 27,5 х 21,1 cm.

Van 1930 tot 1932 werkte de Russische filmpionier Sergei Eisenstein aan een filmproject in Mexico. Na The General Line (1929) was zijn relatie met stalinistisch Rusland sterk bekoeld en had Eisenstein soelaas gezocht in Hollywood, waar hij geen enkel project van de grond kreeg tot de auteur Upton Sinclair hem aanbood om een Mexicaans filmproject te financieren. Na bijna twee jaar van buitensporige productiekosten blies Sinclair het project af zonder dat Eisenstein een voltooide film kon voorleggen. Uit het vele materiaal dat de regisseur produceerde, werden naderhand verschillende films samengesteld, waarvan Que Viva Mexico! (1932) de bekendste is.

Tijdens zijn verblijf in Mexico maakte Eisenstein ook een reeks tekeningen die weinig bekend zijn bij het publiek. Sommige werken worden in de tentoonstelling Sergei Eisenstein: The Mexican Drawings in Extra City zelfs voor het eerst getoond. Ondanks de geringe bekendheid van deze tekeningen gaat het hier niet om marginaal materiaal dat enkel een voetnoot zou zijn bij Eisensteins filmische werk. De tekeningen werpen veeleer een verhelderend licht op zijn obsessies als kunstenaar.

De Mexicaanse tekeningen bevinden zich op het kruispunt tussen twee theoretische opvattingen van de regisseur. De eerste heeft te maken met Mexico zelf. Eisenstein was gefascineerd door wat hij als de ‘mythische denkwijze’ van de Mexicaanse cultuur beschouwde: een wereld waar geen onderscheid leek te bestaan tussen leven en dood, lichaam en ziel, object en subject, mannelijk en vrouwelijk. De dualiteiten die de westerse cultuur kenmerken, leken in Mexico niet geldig te zijn, waar het hele bestaan zich in een soort vitaal continuüm bevond. Hierdoor kreeg de Mexicaanse cultuur voor Eisenstein het karakter van een archaïsche authenticiteit, een rauwe, vaak zelfs gewelddadige schoonheid.

In deze tekeningen leren we Eisenstein kennen als een man van vlees, bloed en lust.
Stierengevechten waren het evenement bij uitstek waarin Eisenstein die cultuur uitgedrukt zag, en hij beschouwde dit spektakel als een soort rituele slachting die elementaire krachten vrijmaakte. Het tweede theoretische spoor betreft het teken zelf. ‘Ik ben bedwelmd door het droge ascetisme van grafiek,’ schreef Eisenstein, ‘de nauwkeurigheid van het tekenen, de kwellende meedogenloosheid van de lijn, gewelddadig weggerukt uit het veelkleurige lichaam van de natuur. Ik denk dat de grafische kunst haar oorsprong vindt in de touwen die gebruikt werden om de lichamen van de martelaren vast te binden, in de striemende sporen van de zweepslagen op het witte lichaamsoppervlak’. [figure 5.Sergei-M.-Eisenstein.jpg][figure 2.-Sergei-M.-Eisenstein.jpg][figure 1.Sergei-M.-Eisenstein.jpg]Door op deze dialectische manier naar de tekeningen (en naar de tekeningen in conjunctie met Que Viva Mexico!) te kijken, wordt de blik op Eisensteins oeuvre sterk verruimd. Een breder spectrum van zijn intenties en motieven komt in het vizier. Tegelijkertijd presenteert Sergei Eisenstein: The Mexican Drawings ook de publicatie van Eisensteins onvoltooide theoretische magnum opus: het vierdelige, in meerdere talen opgestelde Method. Aangezien het Russische schrift in dit massieve werk domineert, blijft het stom voor wie het Russisch niet meester is. Maar een vluchtige blik op de illustraties die Eisenstein uitzocht, is opnieuw verhelderend. Zo stoot men op verschillende pagina’s gewijd aan rotstekeningen en in krijtlagen uitgegraven reuzenfiguren. De manier waarop lineaire tekenstijl en archaïsche motieven van seksualiteit en geweld hier terugkeren, is een zoveelste inzicht in de patronen die Eisenstein in de verschillende aspecten van zijn werk heeft uitgedrukt. Door al deze verbanden bloot te leggen, maakt Sergei Eisenstein: The Mexican Drawings een kunstenaar toegankelijk die voor velen misschien een te exclusieve, want formalistische, reputatie heeft. In de tekeningen, en de obsessies die ze verbeelden, krijgt Eisenstein immers een menselijk formaat dat de drempel naar zijn formidabele oeuvre zonder probleem opblaast, ook voor de niet-ingewijden.
Share this Article:
|Back to Top
Gerelateerd | Meest gelezen
Tijdschrift

Koop nu het
laatste nummer

Mail naar:
karolien [​at​] metropolism.com
(€9,95 incl verzending)

Neem nu een abonnement op Metropolis M en bespaar 40%!

Abonneer
Metropolis M Tijdschrift over hedendaagse kunst Nr 3 — 2017