Bjarne Melgaard in De Appel
Obama als kwelgeest

Issue no5
okt / nov 2017
REMIX

Bij binnenkomst, tegenwoordig aan de zijkant van het gebouw aan de Ferdinand Bolstraat, is meteen duidelijk waar het deze kunstenaar om draait: hij is nat. Aan de muur zijn plaatjes geplakt van een bodybuilder die zich in een hokje tussen de natte verf bevindt. Kleurige druipers, in alle kleuren van de regenboog, lopen als verse diarree over de helwitte muur van De Appel. Er hangt zelfs een in elkaar geflanst bordje bij waarop staat: Pas op! Nat!

Voor degenen die van gay en poep en plasseks houden is dit tafereel waarschijnlijk iets om bij stil te blijven staan. Ik loop door. In de ruimtes die ik tegemoet treed hangen olieverfschilderijen met daarop afgebeeld: kindsoldaten, leden van de Amerikaanse Black Panther Movement (een burgerrechtenbeweging uit de jaren 70), honden, rappers, dansers en even verderop een verveelde schilder die, volgens de begeleidende teksten in het groene boekje bij de tentoonstelling, stoned in zijn atelier rondzwerft hopeloos op zoek naar de schone kunsten.

Het is opmerkelijk dat een instituut als De Appel juist nu een tentoonstelling van de Australische schilder Bjarne Melgaard toont. De kunstenaar die zichzelf medio jaren negentig presenteerde als de emotionele buitenstaander die zich tekortgedaan voelde, en de kunstwereld daarvoor eens flink op zijn intellectuele donder zou geven, is toch een beetje oud nieuws. Nieuws bracht hij bijvoorbeeld in de jaren negentig in het Stedelijk Museum (1997), waar hij zijn werk ophing zonder zich te bekommeren om contextuele beslissingen. Hij was toen al een witte schilder die opzettelijk een zwart idioom hanteerde en exploiteerde. Een soort Vanilla Ice of meer recentelijk Eminem - witte jongens die in de hiphopmuziek een soort kinderrap introduceerden, en daar financieel succes mee boekten.

Als je naar die doeken van Melgaard in het Stedelijk museum keek was het alsof de Amerikaanse schilder Jean Michel Basquiat (1960-88) je gedag zei. Dat was tenminste helder. Het kon hem niets schelen dat hij iets nadeed, want Elvis had de rock ‘n roll toch ook niet uitgevonden? Dat waren die zwarte tijdgenoten van hem. Melgaard’s imago paste goed bij het lege karakter van de beelden die hij toen eigenhandig produceerde. Een in blauwe inkt gedoopte tekening uit die tentoonstelling in het Stedelijk schreeuwde de leus ‘Free of content’. Hoelang hou je zoiets vol? Er komt een moment waarop die holle inhoud zich tegen zichzelf keert. En dat is wat er nu anno 2010 in De Appel gebeurd is.

Waar het schilderwerk uit de jaren negentig nog zonder schroom teruggreep op het briljante werk van de expressionist Jean Michel Basquiat, heeft Melgaard zijn inspiratie nu voornamelijk uit het gedachtegoed van de zwarte burgerrechtenbeweging geput. Op zichzelf zijn Jean Michel Basquiat en de Black Panther Movement ideëel gezien geen onbekenden van elkaar. Wat heeft deze blanke retro schilder daar nu mee van doen? Toen zijn werk in het Stedelijk museum hing was het als reactie op het werk van de formalisten, Judd, Stella en LeWitt, blasfemisch. Nu het in de Appel hangt kan het zich niet afzetten tegen die karakteristieke grootheden. Dat wreekt zich voornamelijk in de grote fotorealistische schilderijen. Ze zijn letterlijk en figuurlijk vaag, conceptueel gezien valt er weinig aan af te lezen, en ze zijn door zijn assistenten geschilderd.

Bjarne Melgaard heeft over de slaafs geschilderde beelden kreten gespoten in een soort graffiti-achtige taal. De krampachtigheid straalt er vanaf. Het zou wellicht interessanter zijn geweest als hij zelf al die noeste arbeid had verricht om de foto’s op die doeken te schilderen, en de assistenten een stem kregen door ze de vrije hand te geven er ad hoc allerlei onzinnige teksten overheen te zetten. Zoveel vrijheid was hen niet gegund.

In het Stedelijk museum viel al op dat Melgaard talent had voor anachronistische installatiekunst. Het was duidelijk dat deze zelfverkozen buitenstaander niet al te veel te vertellen had, en dat de mensen om hem heen graag het woord deden. Dat koketteren met de kitsch klopte toen. De tekst in de catalogus was geweldig. Wat een fantasie had die kunstbeschouwer! Veel beelden in de show nam je dan als toeschouwer voor lief. Ook nu, in De Appel is er werk te zien dat niet kan beantwoorden aan de fantasie van de curator. Je zou de beelden na het lezen van de catalogustekst aan een eerstejaars student toeschrijven. Thematisch klopt er namelijk niet veel van. Melgaard is een anti-intellectueel. Dat is zijn goed recht, of misschien kan hij niet beter? Om daar de zwarte burgerrechtenbeweging, kindsoldaten, homo’s en honden de schuld van te geven is te ver gezocht. Zijn kunst blijft gewoon wat het is: hippe rommel.

Bjarne Melgaard/Rod Bianco, Super Normal, is t/m 5 september te zien in De Appel. Bij de tentoonstelling is de publicatie Rod Bianco verschenen, met bijdragen van Bjarne Melgaard en Ann Demeester.

Michael Tedja is schilder, schrijver en curator.

Comments
Posts 1 — 3 / 3
1
19 augustus 2010
serge onnen

Hij vooral een Noorse schilder, en dat is in zijn werk altijd vrij helder geweest; Veel Noorse vlaggen, veel Munch, death metal. Al vond ik het niet zo'n geweldige tentoonstelling. ik ben het niet eens met de strekking van dit stuk. Bjarne is een explosieve kunstenaar die om de zoveel tijd een andere pose aanneemt. Nu is dat in de vorm van een alter ego. In het stedelijk 12 jaar terug was het een morbide erotische obsessie met Gauguin. Daarna heeft hij ook nog zijn SM-fase en death metal-fase gehad. Het is dus eerder een vastklampen aan een puber-fase. En dat kan inderdaad irritant zijn, maar veelal verwarrend,roekeloos, kwetsbaar en oversekst. Ook nu weer. Maar nu is het een schizofrene puber. Bjarne heeft het niet gedaan; maar zijn alter ego;Tja.
En dat werk voor mij niet; Altijd lastig het eeuwige orgasme.
De surgestie dat hij zich om geldelijk gewin zich van een 'zwart idioom' voorziet vind ik echt kul.

25 augustus 2010
A. van Kempen

Er lijkt wel erg veel zwart-wit frustratie bij de schrijver te zitten, misschien dat Melgaard nog een therapeutische rol heeft vervuld. En hoezo anachronistische installatiekunst ? Zoals Meese, Bock, Mc Carthy, Hirschhorn, van Lieshout, Bijl, Boltanski, Folkert de Jong, etcetera?

09 september 2010
Thomas Monses

Na het lezen van deze bijdrage sta ik versteld ervan hoe weinig inhoudelijk deze tekst op de expositie in De Appel ingaat en ben het met deze kritiek ook niet eens. Het gaat ondermeer te veel over een heel lang geleden expositie waarover je niet veel wezenlijks vertelt behalve, en dat is duidelijk, dat je Bjarne Melgaard en zijn werk gewoon verafschuwd.
Als je de expositie in het Stedelijk als referentie wil gebruiken had ik het wel leuk gevonden als je dat met een beetje beeldmateriaal had geïllustreerd respectievelijk onderbouwd.
Wat ik onder andere niet begrijp is, wat er mis mee is om assistenten voor je werk in te huren. Het zit al in het woord assistent dat het niet over vrijheid gaat. Voor mij is het wel duidelijk dat hier een kunstenaar ontzettend veel ideeën heeft waarvoor het gewoon noodzakelijk was om hulp van assistenten te vragen. Verder laat je het ook open wat er nu zo interessant was geweest als Melgaard zijn doeken zelf had geschilderd.
Je hebt het over holle inhoud in de De Appel. Daar ben ik het ook niet mee eens. Ik zie helder dat Melgaard hier met verschillende en ook met de verscheidenheid van beeldculturen bezig is en dat in het medium schilderij uitdrukking weet te geven. Ik vind het een veelzijdige expositie, zowel inhoudelijk als ook formeel. En na het lezen van de catalogus tekst had ik niet de indruk dat het hier om eerstejaars studenten werk gaat. Sterker nog, ik kon al de in de tekst genoemde aspecten in het werk wel terugvinden.
Volgens mij weet je niet hoe je met de beeldtaal van Melgaard om moet gaan en het lukt je verder ook helaas niet om daar boven te staan en naast je eigen commentaar een zakelijke analyse van een tentoonstelling te maken. Dat is vrijwel jammer!

Share this Article:
|Back to Top
Gerelateerd | Meest gelezen
Tijdschrift

Koop nu het
laatste nummer

Mail naar:
karolien [​at​] metropolism.com
(€9,95 incl verzending)

Neem nu een abonnement op Metropolis M en bespaar 40%!

Abonneer
Metropolis M Tijdschrift over hedendaagse kunst Nr 5 — 2017