fotograaf: Idan Shilon

‘Dus dan ga je maar kamperen in W139?’
Discussieavond Allegories of good and bad government

Issue no2
April - Mei 2018
Machine
fotograaf: Idan Shilon

Geïnitieerd door kunstenaars Hans van Houwelingen en Jonas Staal en politicus Carolien Gehrels (wethouder van onder andere Cultuur in Amsterdam) vond in W139 Allegories of good and bad government plaats, een intensief programma rondom de relatie tussen kunst en politiek. De voorbereidingen hiervoor waren twee jaar geleden al begonnen, maar door de huidige politieke situatie lijkt het programma actueler dan ooit.

Centraal stonden de vierdaagse gesprekken van 1 tot 4 mei, tussen politici en kunstenaars, die zich gedurende deze dagen onafgebroken in W139 bevonden en met elkaar in debat gingen. Deelnemers waren: Salima Belhaj (D66), Carolien Gehrels (PvdA), Ruud Nederveen (VVD), Mariko Peters (GroenLinks), Michiel van Wessem (VVD), Nicoline van Harskamp, Jeanne van Heeswijk, Hans van Houwelingen en Jonas Staal. De debatten werden gevoerd aan de hand van door iedere deelnemer ingebrachte cases. De transcripties ervan zijn terug te vinden op de projectwebiste voor Allegories of good and bad government, zonder de vermelding wie wat heeft gezegd, zodat een gezamenlijk betoog ontstaat. Daarnaast vonden in het kader hiervan lezingen over verleden (22 april) en heden (28 april) en toekomst (13 mei) plaatst.

What project will art and politics share? was de centrale vraag van deze lezingenreeks. Tijdens de laatste avond op 13 mei werd teruggekeken op het vierdaagse debat, maar was de blik vooral gericht op de toekomst. In het door Metahaven ontworpen tentenkamp, dat gedurende vier dagen de verblijfplaats van deelnemende kunstenaars en politici was geweest, verzamelden kunstenaars en andere geïnteresseerden zich nog één maal om te spreken en discussiëren over de toekomst van de kunstsector. Dit gebeurde onder de bezielende leiding van moderator Ann Demeester, die van 2002 tot 2006 directeur was van W139, voordat zij directeur werd van De Appel.

Ann Demeester benadrukte aan het begin van de avond nog eens de ernst van de situatie, door te spreken van de dood van de democratie, en een regime in plaats van een regering. Daarnaast stelde ze een vraag waar de rest van de avond niet expliciet op ingegaan werd, maar die wel belangrijk is, omdat daarmee een actieve positie wordt ingenomen: tot wat voor soort politiek willen wij ons verhouden? De kunstwereld heeft ook een stem in de relatie tussen kunst en politiek. Niet volgend, maar met een eigen wil. Ook de vier aanwezige duo’s laten zien dat zij een mening hebben, en dat kunst een rol van betekenis kan spelen, en op zijn minst bestaansrecht heeft.

fotograaf: Idan Shilon

Zo zijn Matthijs de Bruine en Marnix de Klerk als respectievelijk kunstenaar en ontwerper betrokken bij FNV Bondgenoten, waarvoor zij meewerken aan de schoonmakerscampagne 'Schoon genoeg'. Marnix en Matthijs spreken bevlogen over hoe zij de schoonmakers een gezicht weten te geven en de kunst een geïntegreerd onderdeel van de acties is geworden. Het roept bij de overige panelleden vragen op over dienstbaarheid. Maken zij zich op artistiek vlak niet teveel ondergeschikt aan de meer politieke actie? Marnix en Matthijs voelen zich juist onderdeel van een collectief en zullen hun werkzaamheden – hoe ideologisch – pas neerleggen als er ontwerpers en kunstenaars opstaan die deze taak beter kunnen vervullen.

De activiteiten van Wouter Osterholt en Elke Uitentuis kunnen meer worden gezien als symboolpolitiek. Zij willen het door Christoph Blocher misbruikte oeuvre van de Zwitserse schilder Albert Anker (1831-1910) terugclaimen. De rechts-populistische Christoph Blocher was groot bewonderaar van Anker, en heeft zijn oeuvre gebruikt als campagne voor zijn extreemrechtse ideologie. Anker schilderde echter vanuit een socialistische ideologie en verdient volgens Osterholt & Uitentuis herziening. Daarom willen zij een schilderij van Anker, met als onderwerp kinderopvang, weer van zijn oorspronkelijke ideologische achtergrond voorzien. Om dit te bewerkstelligen wordt de setting van het schilderij nagebootst in Kunsthalle Luzern. Het wordt een gratis kinderopvang, die er precies zo uit zal zien als het schilderij. Kunstwereld en straatpolitiek worden op deze wijze samengebracht. Ook hierop is kritiek, want is de actie niet teveel geïnstitutionaliseerd? Goed actievoeren is niet eenvoudig, zo blijkt.

De stelling van Vinca Kruk en Daniel van der Velden, van het ontwerpersduo Metahaven, is duidelijk. In de ontwerpwereld zijn volgens hen grofweg twee soorten ontwerpers te onderscheiden: de bestuurlijke ontwerper, die zich altijd dienstbaar opstelt tegenover de opdrachtgever, en de formele ontwerper, voor wie het meesterschap centraal staat. Metahaven wil deze twee opzichzelfstaande werelden met elkaar in contact brengen, om zo het beste van twee werelden te benutten. Het roept wat flauwe associaties op met datingsites, via welke verschillende partijen met elkaar in contact worden gebracht. Maar zo’n gek idee is dat niet. Er zijn immers veel ontwerpers en opdrachtgevers die goed zouden gedijen in het door Metahaven geschetste klimaat. Door de markt transparanter te maken wordt wellicht de beschikbaarheid van kwalitatief goede opdrachten groter.

Tot slot komen kunstenaars Hans van Houwelingen en Jonas Staal aan het woord. De initiators van Allegories of good and bad government lijken zich echter meer te moeten verdedigen dan ze hadden verwacht. Over hun project worden de meeste kritische vragen gesteld, zoals: waarom zijn al deze acties zo lief? Gaat het in de politiek niet om macht? Waarom proberen jullie geen macht te pakken? Ook wordt het project door enkele aanwezige kunstenaars afgedaan als eigenbelang, waarbij Van Houwelingen en Staal slechts uit zouden zijn op de juiste telefoonnummers. Het meest opvallend is echter het onbegrip over de afwezigheid van mede-initiator en politicus Carolien Gehrels. Maar de politicus wordt door de organisatoren een hand boven het hoofd gehouden. Gehrels was immers de volle vier dagen in W139 aanwezig geweest. En het is niet haar vakgebied, maar wel die van de nu aanwezigen. Wellicht is de avond zonder de aanwezigheid van Gehrels zinvoller. Als zij erbij was geweest, zou de avond eenvoudig kunnen vervallen in een wij tegen zij, met Gehrels als enige vertegenwoordiger van de politiek.

Het was deze avond interessant te merken dat ook binnen de kunstwereld een enorme diversiteit aan meningen en ideeën te vinden is. De gepresenteerde plannen konden niet op de steun van het voltallige publiek en de overige deelnemers rekenen. Juist nu, in afwezigheid van andere partijen, blijkt de versplintering of diversiteit binnen de kunstwereld. Jonas Staal, laat zich bijvoorbeeld laatdunkend uit over de acties vanuit de kunstwereld tegen de politiek zoals de schreeuw, en het verstoppen in het Rijksmuseum. De reactie van Ann Demeester, die bij Jonas Staal niet in geheel goede aarde valt, is heerlijk relativerend: ‘Dus dan ga je maar kamperen in W139?’ Het is kenmerkend voor de avond. De sfeer en de plannen lijken lieflijk, maar de ondertoon is bij vlagen haast venijnig.

Kunst en politiek, we raken er nooit over uitgepraat. Gezien de uiteenlopende reacties gedurende de avond blijkt wel dat Van Houwelingen en Staal een discussie hebben aangewakkerd die hoognodig eens gevoerd moest worden.

Allegories of good and bad government
W139
Tentoonstelling: 22 april – 29 mei 2011
Debatten: 1 t/m 4 mei en 13 mei

Comments
Posts 1 — 2 / 2
1
22 mei 2011
Hans van Houwelingen

Sanneke

Als ik je één ervaring kan meegeven na Allegories of Good and Bad Government dan is het dat een debat over kunst en politiek alleen zinvol is als er tijd en ruimte is om te nuanceren. Gedurende vier dagen is er langdurig, zeer intens en op niveau gedebatteerd. Eindelijk kon het een keer, ik heb er jaren naar uitgekeken. Het werd een gesprek op het scherp van de snede, helemaal niet lief maar wel beschaafd. Het was juist de bedoeling om een format te hanteren waarin geen ruimte was voor schreeuwerige standpunten en populistische oneliners, daar was de tijd te lang voor.

Het door de kunstwereld zo verfoeide populisme waart natuurlijk ook in eigen kring. Tijdens de laatste avond in de lezingenreeks What project will art and politics share? ontbraken uiteraard de types niet die ons betichtten van verlakkerij, egoïsme en te veel liefde. Voor een enkeling waren we vooral gezellig aan het kamperen, was het besef niet aanwezig dat tentjes handig zijn om een gesprek van vier dagen continue te laten doorgaan.
Nieuw is dat de berichtgeving van jou/Metropolis M slechts dáár notitie van maakt. Je hebt geen regel geschreven over het vierdaagse debat zelf of wat wij er die avond over hebben verteld. Ik begrijp best dat ook een Metropolis reporter s'avonds het stukje af moet hebben en geen tijd heeft om zich door de rapportage van zo'n lang debat te worstelen. Dat neemt niet weg dat naarmate je populistische verslagstijl de eigen sector binnentreedt hij uiteindelijk in jouw eigen lieve voet schiet.
In het najaar verschijnt een boek met het complete verslag van Allegories of Good and Bad Government. Je kunt het goedmaken!

vr groet
Hans van Houwelingen

24 mei 2011
wat een onzin

wat een tijdverspilling...

Share this Article:
|Back to Top
Gerelateerd | Meest gelezen
Tijdschrift

Koop nu het
laatste nummer

Mail naar:
karolien [​at​] metropolism.com
(€9,95 incl verzending)

Neem nu een abonnement op Metropolis M en bespaar 40%!

Abonneer
Metropolis M Tijdschrift over hedendaagse kunst Nr 2 — 2018