inspiratiemuur

De hybride kunstenaar?
Dag van de Jonge Kunstenaar in Museum De Pont

Issue no1
feb - mrt 2020
Sensory
inspiratiemuur

Kunstenaars hebben sinds jaar en dag hun autonome kunstpraktijk aangevuld met bijbaantjes en toegepaste kunst. Maar waar de grens tussen autonome kunst en overige bijverdiensten normaliter streng wordt bewaakt stond de Dag van de Jonge Kunstenaar, georganiseerd door Kunstpodium T in Museum De Pont, in het teken van het ‘hybride kunstenaarschap’, waarbij deze scheiding van functies vervaagt.  

De dag begon met een keynote speech van naar eigen zeggen ‘musician gone corporate’ Brendan Walsh, die de studenten op het hart drukte dat hun toekomst ligt in een polygame relatie met het bedrijfsleven. Branding en marktonderzoek zouden daarom een wezenlijk onderdeel van de kunstpraktijk moeten zijn. Netwerken is in zijn ogen niet veel anders dan daten: twee zoekende partijen leren door middel van dialoog wat ze elkaar te bieden hebben. Dit pragmatische argument lijkt te stoelen op de romantische aanname dat beide partijen inderdaad zoekende zijn.

Dit optimisme werd gedurende de dag wat getemperd. Gek genoeg niet alleen omdat het gros van de bedrijven waar Walsh op doelt niet direct op kunstenaars zit te wachten (ze waren in elk geval niet op de dag vertegenwoordigd), maar omdat veel kunstenaars huiverig, zo niet onwillig, zijn een marktgerichte praktijk te voeren. Het scepticisme van Camiel van Winkel over de toekomst van deze ‘hybride kunstenaar’ werd dan ook met applaus onthaald. ‘Kunstenaars zijn in de regel idealistisch’ aldus Van Winkel, en kozen het vak om kunst te maken, niet om zich aan te passen aan een potentieel lucratieve doelgroep.

organisatoren Zeus Hoenderop en Marleen Hartjes van Kunstpodium T
openingswoord door Hendrik Driessen, directeur Museum De Pont
presentatie Brendan Walsh
gesprek Oscar Kocken en Camiel van Winkel

Volgens Van Winkel is het waarborgen van tijd en ruimte voor de autonome kunstpraktijk een realistischer carrièreperspectief. Hij is dan ook huiverig over verbreding van het kunstcurriculum met vakken over ondernemerschap. Volgens studenten in het publiek komt het gros van de studenten tijdens hun opleiding niet bij deze vakken opdagen. Van Winkel pleit dan ook voor ‘nazorg’ op het moment dat de behoefte aan dergelijke kennis wel een rol gaat spelen.

De timing van deze dag was dan ook scherp: afgestudeerde kunstenaars zijn terug van vakantie en op zoek naar de volgende stap. Om ze tegemoet te komen waren er workshops, presentaties en een informatiemarkt. Caroline Soons en Francine Mendelaar introduceerden het Mondriaan Fonds en het Materiaalfonds, en Roy Cremers vertelde deelnemers over crowd funding initiatief Voordekunst.nl. TENT Rotterdam, Showroom MAMA en Kunstpodium T presenteerden talentontwikkelingsprojecten en Jeanine Hofland, Daniela Apice en Laurie Cluitmans van galerie Fons Welters verzekerden de kunstenaars dat de samenwerking met een galerie meerwaarde creëert voor hun kunstpraktijk.

Roy Cremers en Oscar Kocken
presentatie Peter van Es, Adam Nillissen en Boris de Beijer van Unfair Amsterdam
Brendan Walsh, Jeanine Hofland, Daniela Apice en Laurie Cluitmans
discussie met Erik J de Jong, Hoofd Fine Arts ABKM
gesprek Marleen Hartjes en Karin Arink
presentatie kunstinwerking

Jammer genoeg leek het bij deze introductiepraatjes te blijven. De steeds terugkerende vraag van kunstenaars hoe ze aan dergelijke partnerships kunnen komen werd steevast beantwoord met: netwerken en jezelf profileren. Waarna sprekers en publiek ieder huns weegs gingen. Pas bij de workshop van Anna van Leeuwen, hoofdredacteur van Kunstbeeld, werd er serieus genetwerkt en aan profiling gedaan, zij het tussen kunstenaars onderling.

De jonge kunstenaars luisterden deze dag vooral graag naar elkaar. De ‘inspiratie to-go’ sessie waarin verschillende jonge kunstenaars hun praktijk presenteerden was het meest drukbezochte programmaonderdeel, en de peptalk van Karin Arink het meest veelbesproken tijdens de borrel. Haar succesverhaal bracht een zucht van verlichting bij het publiek teweeg. Een post-it aan de muur waarop deelnemers hun ervaringen konden delen sprak boekdelen: ‘Het kan dus wél op mijn eigen manier.’

Broos (2013) van Stijn Bles, deelnemer Leering/Meester project
Communication device (2013) van Neža Agnes Momirski, deelnemer Leering/Meester project
Danny Foolen, deelnemer Leering/Meester project
To Jack, (Reconstructing Ruins #3) (2013) van Jonas Wijtenburg, deelnemer Leering/Meester project
Zonder Titel (2013) van Tim Hoefnagels, deelnemer Leering/Meester project
Zoum (2013) van Maaike Knibbe, deelnemer Leering/Meester project
I can hover and rotate (2013) van Sanne Vaassen, deelnemer Leering/Meester project
Strijd der Ratio (2013) van Kees Boevé & Lorenzo Quintanilla, deelnemers Leering/Meester project

Dag van de Jonge Kunstenaar
9 september
Kunstpodium-T
Tilburg

Comments
Posts 1 — 7 / 7
1
10 september 2013
Niek

Moet ik bij vermelden dat mij als recent afgestudeerd beeldend kunstenaar het verhaal van Van Winkel als gedateerd en idealistisch in de oren klinkt. Alsof je enkel als "autonoom" beeldend kunstenaar mag werken. Nergens worden defenities geschapen of visies door hem behalve dat een zeker ondernemersbesef wordt afgedaan als populisme. Makkelijk praten voor iemand die zelf in een ivoren toren zit en geen kunst maakt.

Nazorg klinkt leuk en aardig maar komt mij over als te laat. Veel academies bereiden hun studenten niet of nauwelijks voor op een realistische tijd na de academie. Zoals terecht werd opgemerkt tijdens de lezing van Van Winkel worden studenten ook niet gemotiveerd door (veelal oudere en dus uit het subsidietijdperk) docenten om naar die vakken te gaan die tools geven voor een soort ondernemerschap. Het is heel simpel, als kunstenaar wordt je ZZP'er en niemand zit op je te wachten. Geef ze tools om in elk geval bewust te worden van wat dat betekend tijdens de academie!

Als kunstenaar wil je niets liever dan bezig zijn met hetgeen je wil doen. Een hybride praktijk kost veel tijd en nog meer energie en is veelal niet goed te combineren met een serieuze kunstpraktijk. Het idee dat je dan geld verdient met bijbaantjes in het verlengde van je kunstpraktijk is de afgelopen paar jaar onmogelijk geraakt. Een bijbaantje bij de Albert Heijn voedt je kunstenaarschap niet en daarbij heb je als kunstenaar ook gewoon je huur en brood te betalen.

Of je je als kunstenaar moet gaan bezig houden met bedrijven of doelgroepen weet ik niet, maar dat wel wat grote galeries doen. Iedere kunstenaar dient zich wel bewust te zijn van zijn eigen positie en waar zijn werk zich toe verhoudt. Als hij daarbij kansen ziet voor bedrijven lijkt me dat helemaal geen probleem. Of je nu 10.000 euro krijgt van de staat of van een bedrijf, lijkt me weinig verschil als je hetzelfde kan doen. Ik zou dat niet zo eenvoudig afdoen als "vvd populisme" want dat getuigt absoluut niet van enig realiteitsbesef van Van Winkel want ook zijn onderzoek is door de realiteit al ingehaald.

10 september 2013
Linda

"...niemand zit op je te wachten."

Als vierdejaars kunststudent (die trouwens zeer abstract werk maakt zonder al te veel raakvlakken met maatschappelijke vraagstukken, wat tegenwoordig toch schijnt te worden verwacht van kunstenaars om als waardevol te worden gezien), kan ik gelukkig zeggen dat dat niet altijd zo is. Kunst is al heel lang een onderdeel van de menselijke beleving en samenleving en zal ook, ondanks bezuinigingen, "disneyficatie" en postmodern cynicisme nooit helemaal verdwijnen; er zullen altijd mensen zijn die wel degelijk zitten te wachten op schoonheid, nieuwe inzichten of iets wat hun wereld op een andere manier verrijkt. Als dat dan neerkomt op een zekere "elite", zij het financieel, intellectueel of anders, soit.

10 september 2013
Niek

@Linda, Niemand zit op je te wachten want schoonheid, nieuwe inzichten of verrijking van de wereld is niet jouw alleenrecht. Als ze je niet 'kennen' zullen ze het ook niet bij jou halen, er zijn immers jaarlijks een 500 anderen die ook schoonheid, nieuwe inzichten of verrijking van de wereld kunnen brengen.d kunnen brengen.

11 september 2013
Brendan

Als iemand de vraag gesteld had over de potentiële interesse van bedrijven, dan had ik met plezier verteld dat uit een klein onderzoekje dat ik heb gedaan gebleken is dat 52% van de gecontacteerde bedrijven openstaan voor samenwerkingen met kunstenaars. De overige 48% verdienen dus nog extra aandacht.

Durf te vragen is één van de belangrijke lessen uit de Dag van de Jonge Kunstenaar, of je nu een mono- of polygame relatie wil met mensen en bedrijven.

Een persoonlijke impressie over hoe ik de dag ervaren heb staat <url "hier">http://www.brending.eu/BRENDING/en-GB/brended+activity/45183895604690945nte1m0e4qtncoevgq0mwzmi3njrmnzitowuwms00y2rlltg5mjitntu5ntrjogriotbkma2.aspx">hier

12 september 2013
Incubate Festival

Op 19 en 20 september zal er tijdens het Incubate festival een speciale Incubate Conference plaatsvinden in de Hall of Fame in Tilburg. Voordat ´s avonds het muzikale programma begint is er overdag een ruim aanbod aan lezingen. De lezingen hebben enerzijds betrekking op het specifieke programma van Incubate, maar spitsen zich anderzijds ook toe op contemporaine ontwikkelingen op het gebied van de kunst en cultuur.

Onder meer is er de lezing van Pascal Gielen: The Artist As Hybrid Monster over het fenomeen van de hybride kunstenaar

En:

Selling Cars With Art: Hybrid Artist Rafael Rozendaal
Kunstenaar Rafael Rozendaal is een goed voorbeeld van een echte hybride kunstenaar. De hybride kunstenaar is er een die zich in vele sferen van de samenleving beweegt, flexibel is en autonome en toegepaste kunst combineert. Deze hybriditeit is vervolgens volkomen natuurlijk voor de kunstenaar en zijn omgeving en wordt niet eens meer als zodanig ervaren. Rozendaal zal worden geïnterviewd over zijn samenwerking met Ford en de creatie van de televisiereclame van de Ford Fiesta waarin hij zijn autonome werk gebruikte om de auto te verkopen. Tijdens de conferentie zal de oorspronkelijke setting van de reclame worden nagebouwd. Miriam van Ommeren, stichter en hoofredacteur van internetmagazine De Optimist, zal het interview leiden.

Meer info op: <url "http://incubate-innovation.org/2013-program/">http://incubate-innovation.org/2013-program/">http://incubate-innovation.org/2013-program/

Kaarten zijn Pay What You Want

12 september 2013
Wes

Persoonlijk heb ik ooit op de kunstacademie de noodzaak van 'jezelf verkopen' (ondernemerschap) onderschat. Punt is: niet alle kunst verkoopt zichzelf. We leven in een verzadigde wereld, waarin het gros van de samenleving opteert voor Toegepaste Kunst, en waarin reproducties van bekende en populaire werken via posters en kalenders de weg naar de muren in de huiskamer vinden.

Het lijkt erop dat vandaag de dag 'het verhaal achter de kunst' belangrijker is geworden dan de kunst zelf. Met andere woorden: het maakt niet zoveel uit wat je als kunstenaar maakt, zolang je het maar met een goed verhaal onder de aandacht weet te brengen.
Damien Hirst is een prachtig voorbeeld van een ondernemende kunstenaar.

Persoonlijk heb ik daar weinig mee. Mijn eigen werk moet voor zich spreken, ongeacht of ik er een verhaal bij vertel: dit laat ik graag aan de toeschouwer.
Om brood te verdienen doe ik er dus inderdaad allerlei dingen naast, die binnen de kaders van mijn creatieve vermogens liggen. En ook daar ligt enorm veel ruimte om mijn creatieve en kunstzinnige ei kwijt te kunnen, met de bijkomende uitdagingen van 'het omgaan met de klant'.

Vergeet niet, dat in het verleden kunstenaars (schilders, componisten, e.d.) in zeker opzicht niet autonoom waren, maar afhankelijk van private opdrachtgevers, kerken, het hof, e.a. hoogwaardigheidsbekleders.

12 september 2013
Camiel van Winkel

Het onderzoeksrapport over de hybride kunstenaar, door Pascal Gielen en mijzelf, is nog steeds te downloaden:
<url "klik">http://lectoratenakvstjoost.files.wordpress.com/2012/03/eindrapporthybridiseringnlbe.pdf">klik hier

Share this Article:
|Back to Top
Meest gelezen
Tijdschrift

Koop nu het
laatste nummer

Mail naar:
karolien [​at​] metropolism.com
(€9,95 incl verzending)

Neem nu een abonnement op Metropolis M en bespaar 40%!

Abonneer
Metropolis M Tijdschrift over hedendaagse kunst Nr 1 — 2020