De schizofrene kunstscene van Istanbul

Issue no1
Feb-Mar 2019
Circulation
Comments
Posts 1 — 2 / 2
1
12 November 2010
Nienke Vijlbrief

Hoewel we het bovenstaande grotendeels onderschrijven zijn er volgens P/////AKT nog wel wat nuanceringen aan te brengen met betrekking tot het beeldende kunstcircuit in Istanbul.
In de eerste plaats is de Tüyap weliswaar representatief voor het overheersende, lokale deel van het commerciële circuit (waar het zacht uitgedrukt gaat om een nogal traditionele opvatting over kunst) maar is in de stad zelf duidelijk zichtbaar dat Istanbul zich wil verhouden tot een internationaal discours, ook op momenten dat er geen Biennale of Istanbul Contemporary plaatsvindt.
Hyper commerciële galeries zoals Rampa (valet parking en een in wit gestoken ober op elke 10 bezoekers tijdens de opening) en Galerist zijn in opkomst, inderdaad topdown ingezet door een klein aantal zeer welvarende en invloedrijke families. Naast huidige galeriedistrict rond Itsiklal en Tophane ontstaat er een nieuw zwaartepunt in de duurdere straten van de wijk Beşiktaş, waar hele blokken worden opgekocht om er, jawel, galeries te beginnen.
Daarnaast is er een klein, maar levendig circuit van initiatieven en non-profitinstellingen. Platform Garanti, overigens ook opgezet door een van de grootste banken, is de belangrijkste spin in het web voor de toenemende internationale aandacht. Hoewel deze instelling al jaren ruimte biedt aan buitenlandse artists-in-residence is het plan om deze voorziening af te stoten en de aandacht veel meer te leggen op tentoonstellingen en netwerken. Kleinere instellingen proberen het hoofd boven water te houden, maar dat blijkt vaak moeilijk. Een deel van de instellingen die zich in 2008 presenteerden op de Kunstvlaai (of die we aantroffen op een in 2009 voor de Biennale geproduceerde ladder) bestaat niet meer, of opereert door de stijgende huurlasten in de inmiddels peperdure buurten zonder eigen projectruimte. Plekken als DEPO, PIST///, Apartment Projects en 5533 fungeren daarom vaak ook als host voor verschillende initiatieven die zich extern aandienen. Wat nog meer opvalt is dat deze initiatieven, die vaak nog maar een paar jaar bestaan, zich vooral richten op onderzoek: naar hoe ze zich tot de stad of buurt kunnen verhouden (politiek en sociaal), maar ook tot internationale ontwikkelingen. Anders dan in Nederland lijkt er geen specifieke traditie te bestaan van non-profit presentatieplekken, en lijken de initiatieven die wij bezochten nu logischerwijs in ieder geval vooral bezig met “hoe te opereren” en in wat mindere mate met “wat te tonen” (als een uitgesproken inhoudelijk tentoonstellingsprogramma). Anders gezegd: het galeriecircuit wordt gezien als platform voor exposities, en het alternatieve circuit concentreert zich meer op netwerken, debatten, screenings, performances, publicaties en research. Dat maakt het, mede ook door de relatieve nieuwheid, ook behoorlijk open en gastvrij.
P/////AKT had desgewenst zomaar een ad-hoc presentatie bij PIST/// kunnen organiseren, en heeft daarnaast nog een tweetal andere mogelijke connecties opgedaan. Zowel Service Garage als de kunstenaars van de EEA kwamen vrijwel direct aan bod in het gloednieuwe initiatief Blackdoor. Tijdens de biennale van 2011 host DEPO ‘Materialized Memory’, een vanuit Nederland geïnitieerde reizende groepstentoonstelling.
Hoewel onze aanwezigheid op Tüyap enigszins misplaatst was (resulterend in toch vooral een presentatie van de Nederlandse instellingen aan elkaar) zijn de opgedane inzichten zeker de moeite waard gebleken. De verschillen - tussen commercieel en non-profit en tussen lokaal en internationaal- zijn enorm. En, zo horen we, het circuit is op het moment dat er geen Istanbul Contemporary, Biennale of Former West plaatsvindt behoorlijk klein. Een veelgehoorde klacht was ook dat er voor Istanbul2010 (culturele hoofdstad) onevenredig veel geld in de verkeerde dingen is gestoken, en dat dat de bestaande culturele infrastructuur niet veel heeft opgeleverd. Schizofreen, ja. Maar ook voelbaar nieuw en in ontwikkeling.

18 November 2010
Heinzelmann

Voor de goede orde: niet Istanbul maar Moskou is de grootste stad in Europa, gevolgd door Londen.
Dit nog los van het feit dat de meeste bewoners van Istanbul niet in Europa maar in Azië wonen.

Share this Article:
|Back to Top
Related | Most read
Magazine
Metropolis M Magazine for contemporary art No 1 — 2019