A Becoming Resemblance by Heather Dewey-Hagborg and Chelsea E. Manning – Installation View, Photo: Luca Girardini, transmediale 

24/7 Transmediale festival for arts&digitalculture - hoe academici en Berghain-clubbers samenkomen

Issue no5
okt - nov 2018
Entanglement

Transmediale, het wereldberoemde festival over kunst en digitale cultuur in Berlijn, verzorgt met hulp van zijn kleine zusje, de dansafdeling onder de titel CTM, een 24-uurs programmering van formaat. Het is onmogelijk alles te volgen.

Jaarlijks vindt al dertig jaar, sinds 1988 om precies te zijn, begin februari in Berlijn de transmediale plaats, een festival for art&digitalculture. Oorspronkelijk een aanhangsel van de Berlinale, maar dan specifiek gericht op videokunst, is dit festival nu uitgegroeid tot een groots gebeuren met talloze events door heel Berlijn. De transmediale heeft een intensief theoretisch symposium gedurende vier dagen in Haus der Kulturen der Welt (HKW). Dit jaar met face value als titel, waarbij ze onderwerpen tackelen zoals de waarde en dominantie van (visuele) taal binnen digitale cultuur, of de relaties tussen kapitalisme en racisme, neo-liberalisme en facisme.

Er zijn stevige namen te vinden zoals Florian Cramer en Jonathan Beller of Nederlanders Sven Lütticken, Jasmijn Visser, Femke Herregraven en Erik Kluitenberg, daarnaast zijn er twee zalen met tentoonstellingen en nog verschillende andere tentoonstellingen op locatie – onder andere in Kraftwerk, Kunstraum Kreuzberg/Bethanien en zelfs een installatie in de roemruchte club Berghain.

Dat brengt ons bij het broertje – of zusje? – van de transmediale dat al lang niet meer zo klein is: CTM, volledige naam club transmediale, opgericht in 1999 en sinds 2011 opererend onder deze naam. Dit programma focust op elektronische muziek en club culture, vandaar ook Berghain. Interessante partner hierbij is HAU (Hebbel an Ufer, in Berlijn houden ze van afkortingen) het internationaal georiënteerde performance huis. Denk qua programmatie aan concerten van o.a. Holly Herndon (UK), James Ferraro (US) en Ernest Berk (UK/DE).

A Becoming Resemblance by Heather Dewey-Hagborg and Chelsea E. Manning – Installation View, Photo: Luca Girardini, transmediale

Natuurlijk, wie de conferentie van de transmediale volledig wil volgen, geraakt helemaal niet bij deze concerten. Het volledige programma doorgronden, met dagelijks zeven à acht panels en discussies, twee film screenings, key notes en nog wat presentaties tussendoor, is op zichzelf al een opgave. Je kan altijd een uitstapje maken naar de installaties verspreid door het hele gebouw, zoals de Hate Library (2017) van Nick Thurston die online hate speak in een soort hedendaagse encyclopedie per land voor ons archiveert, of de prachtige installatie A Becoming Resemblance (2015-18) waarbij een gehele ruimte gevuld is met dertig alternatieve 'gezichten' van Chelsea Manning, 3D-geprint en gefabriceerd op basis van Mannings DNA door Heather Dewey-Hagborg. Transmediale lijkt soms in een gek evenwicht te zitten tussen droog theoretisch symposium en wervelend programma dat een brug slaat tussen kunst en digital culture.

Larry Achiampong and David Blandy, Finding Fanon, transmediale, CC BY NC-SA 4.0, photo by Luca Girardini

Larry Achiampong and David Blandy, Finding Fanon, transmediale, CC BY NC-SA 4.0, photo by Luca Girardini

Op sommige momenten zitten ze er prat op, met de performance Unpacking Finding Fanon: Media Minerals van Larry Achiampong en David Blandy bijvoorbeeld, aansluitend op hun video-installatie Finding Fanon (2015-17) te zien in de exporuimte. Frantz Fanon (1925-1961), de inspiratie voor hun werk, was een Franse postkoloniale denker die stappen zette richting radicaal Marxistisch humanisme en antiracistisch denken. Achiampong en Blandy groeiden beiden op in Londen, maar ontdekten dat hun vriendschap niet altijd hun verschillende etnische achtergrond kan overbruggen, iets waar ze naar op zoek gaan via Fanon's denken in hun eigen videowerk en in een manipulatie van de bekende videogame Grand Theft Auto. In hun performance begeleiden ze, soms klungelige, beelden van henzelf met een half poëtisch, half theoretische voice-over terwijl ze door het publiek bewegen.

Dit soort aanvullende performances zijn een meerwaarde voor de expositie, die als titel Territories of Complicity heeft en een format waarbij elk werk in zijn eigen donkere genummerde 'hokje' gestoken wordt, geïnspireerd op belastingvrije handelszones. Dit werkt af en toe prima, maar meestal slaat het de werken nogal dood, zoals gebeurt met Yurri Pattinson's overigens interessante citizens of nowhere (context collapse) (2017). Het is vaak pas wanneer je het zien van de installatie combineert met een talk van de kunstenaar(s) of het onderwerp, dat het echt binnenkomt.

Zach Blas, Contra-Internet, transmediale, CC BY NC-SA 4.0, photo by Luca Girardini

Zo komt ook Zach Blas performen in lijn met zijn werk Contra-Internet (2014-18), een video-installatie gecentreerd rond een sci-fi scenario waarbij het internet “niet overleden is, maar een volgende fase in is gegaan” en hij een soort futuristische God ter tonele brengt die noch man noch vrouw is, tezamen met een Japanse robot genaamd Azuma, een zeer seksistische meisjesfiguur dat eenzame mannen gezelschap houdt. Dit alles werkt vooral esthetisch prikkelend in de video, en ook de teksten uit The End of the Internet (As We Knew It), het academische artefact dat Blas schreef, zijn niet oninteressant maar zijn discussie met Aria Dean (curator en schrijver) was dan weer rommelig en ongemodereerd.

Overigens is dat iets waar transmediale wel vaker last van heeft: het praten tijdens panels en discussies zijn beloop laten gaan en vergeten te kaderen waar het nu juist om gaat of waar deze denkbeelden vandaan komen. Dit zorgt er soms voor dat een niet doorgewinterde transmediale bezoeker denkt eerst een jaar mediatheorie nodig te hebben alvorens het symposium te kunnen volgen, en ook rijst af en toe de vraag tijdens de talks waar het artistieke zich nu precies ophoudt. Natuurlijk zijn zaken zoals financialization, forensic oceanography, blockchains of cryptoeconomics interessant en tevens relevant voor een artistieke praktijk vandaag, maar af en toe mag de lijn wat sneller terug getrokken worden naar de 'art' van 'art&digitalculture'.

face value, transmediale festival, Berlijn, 31.01.2018 t/m 4.02.2018

Laurence Scherz
is vertaler, schrijfster en productiebegeleider gebaseerd in Berlijn

Share this Article:
|Back to Top
Gerelateerd | Meest gelezen
Tijdschrift

Koop nu het
laatste nummer

Mail naar:
karolien [​at​] metropolism.com
(€9,95 incl verzending)

Neem nu een abonnement op Metropolis M en bespaar 40%!

Abonneer
Metropolis M Tijdschrift over hedendaagse kunst Nr 5 — 2018