Sergio Zevallos, Conversation with a Dying Soldier, 2017, The Parliament of Bodies, documenta 14, Parko Eleftherias, Athens Municipality Arts Center and Museum of Anti-dictatorial and Democratic Resistance, Vassillissis Sofias, Athens, ism Goethe-Instituut, Stathis Mamalakis

'Willen we veranderen?' - in gesprek met Paul B. Preciado

Issue no2
April - Mei 2019
Magisch Realisme

Hij maakte naam als curator van The Parliament of Bodies, het publieke programma van documenta 14, dat in belangrijke mate geïnspireerd werd door een opstandig Athene ('de beste plaats om te begrijpen wat er in Europa gebeurt'). Paul B. Preciado, filosoof, curator, schrijver. Arnisa Zeqo sprak met hem over de underground, die in deze hyperzichtbare en door depressie en vermoeidheid geplaagde samenleving niet altijd even snel te duiden is.

Paul B. Preciado, voorheen Beatriz Preciado, schrijver, publicist en curator, is de samensteller van een van de spannendste onderdelen van documenta 14: het publieke programma The Parliament of Bodies, dat overigens formeel og niet beëindigd is. In Athene en Kassel werd het gevormd door 34 oefeningen in vrijheid waarvoor verschillende societies regelmatig bijeen kwamen. Het programma strekte zich in tijd en ruimte ver voorbij de grenzen van de documenta uit. Een van de onderdelen was het heroverwegen van een nieuw soort economie voor de documenta. Die poging faalde maar dat falen leverde een van de meest interessante inzichten van de documenta op. Arnisa Zeqo sprak met Paul B. Preciado over de underground van vandaag. In deze hyperzichtbare en door depressie en vermoeidheid geplaagde samenleving is die niet altijd even snel te duiden. Maar underground bestaat, en is broodnodig.

—Arnisa Zeqo Wat betekende het om vanuit Athene te denken?

—Paul B. Preciado De beste plek om te begrijpen wat er in Europa gebeurt, is niet Duitsland of Frankrijk, waar dingen aan de oppervlakte "goed" gaan, maar Griekenland. In 2015 was in Athene de opbouw van een nieuw soort neoliberalisme aan de gang. Het is de plek waar alle strenge bezuinigingsmaatregelen werden en worden genomen. Tegelijkertijd was het land zelf volledig getransformeerd in een soort van “openluchtgevangenis” voor de toestroom van vluchtelingen en migranten. In deze combinatie van economische crises en de reacties op de vluchtelingen, zien we de nieuwe vorm van neoliberalisme. De retorica en het discours doen denken aan die uit de jaren dertig, maar de economische context is totaal anders: het financiële kapitalisme krijgt sterk de nadruk door extreme vormen van deregulering van de markt. Deze nieuwe neoliberale patronen brengen economische modi samen met hyperautoritaire politieke ideeën over ras, de natiestaat, etnische identiteit en het onderscheid tussen het Oosten, vertegenwoordigd door de moslimbevolking, en het Westen, vertegenwoordigd door blanke mannen. Voor mij is dit een belangrijke kwestie, om door en vanuit Athene te kunnen nadenken. We begonnen pas werkelijk te leren van Athene [Het programma heette Learning from Athens], red] tegen het einde van documenta 14, toen curator Adam Szymczyk en manager Annette Kulenkampff zwaar onder vuur lagen. Ze werden door het bestuur van de organisatie en door lokale politici ervan beschuldigd een onhoudbare schuld te hebben opgebouwd, door het organiseren van de tentoonstelling in Athene. Het discours over de economische crisis en morele pathologie dat Duitsland gebruikte om Griekenland onder politieke controle te stellen, strekte zich uit tot documenta zelf om een herstructurering van de instelling onder nieuwe bestuurlijke en economische criteria te rechtvaardigen. Dit was ongetwijfeld de belangrijkste en meest trieste les die we van Athene hebben geleerd.

'Depressie en chronische vermoeidheid zijn de andere kant van het neoliberale verhaal en komen op grote schaal voor. Dit is wat verhindert om te handelen'

—Arnisa Zeqo Ik ervoer in Athene ook een heel sterk gevoel van solidariteit en hoop.

—Paul B. Preciado Er zijn inderdaad buitengewone experimenten en tegenbewegingen in Griekenland te vinden, vooral op het gebied van coöperatieve economieën en hulpnetwerken voor migranten. Toch zie ik ook een samenleving die uitgeput is geraakt. Ik was geschokt toen ik naar Athene ging en de actievoerders hoorde spreken over assembly fatigue na jaren van vechten tegen economische en politieke oorlog. Depressie en chronische vermoeidheid zijn de andere kant van het neoliberale verhaal en komen op grote schaal voor binnen de politiek van affecten en subjectiviteit. Dit is wat verhindert om te handelen. Dit was één van onze belangrijkste conclusies tegen het einde van The Parliament of Bodies in Kassel. Tijdens één van de laatste dagen vroeg kunstenaar Naeem Mohaiemen zich af wat we zouden kunnen doen aan het veranderende politieke klimaat. We hebben op dit punt een heel slimme diagnose gesteld en we kunnen er de komende twintig jaar over blijven doorpraten, maar wat gaan we er praktisch aan doen? Dit is de reden waarom ik na documenta besloot om te stoppen en een tijdje niets anders te doen, geen lezingen, alleen nadenken. Ik besefte dat ik de manier waarop ik binnen de kunstwereld dingen voortbreng radicaal moet veranderen, inclusief het produceren van subjectiviteit, en daarom een neoliberale manier van produceren moet weigeren. Ik verbind deze weigering aan de kwestie van de revolutie of seksuele revolutie, want dit jaar is ook de verjaardag van de 1968-beweging.

'Ik spreek nu vanuit een persoonlijk politiek perspectief, maar ik heb het gevoel dat de revolutie voor queers en migranten zoals ik pas nu begonnen is'

—Arnisa Zeqo Er zijn inderdaad veel herdenkingen van de beweging van mei 1968 in Europa. Soms ben ik wat achterdochtig wat betreft deze herdenkingen.

—Paul B. Preciado Ik haat herdenkingen. Zoals historicus Enzo Traverso eens stelde, is herdenken binnen de culturele politiek een manier om te vergeten. In dit geval wordt de oproer van studenten in mei 1968 gezien als de “laatste” revolutie. Als iets dat verdwenen is. Vaak wordt revolutie gezien als iets dat is gebeurd of als iets dat nog moet plaatsvinden. Het bevindt zich nooit in het heden. Ik spreek nu vanuit een persoonlijk politiek perspectief, maar ik heb het gevoel dat de revolutie voor queers en migranten zoals ik pas nu begonnen is. De revolutie vindt nu plaats en wij zijn de revolutie. Een revolutie is geen prettige manier om iets te veranderen. Revolutie is de transformatie van de sociale technieken voor het produceren van subjectiviteit, voor het reproduceren van het leven, van affect. Soms gaat dat op een stille manier, soms is het niet zo helder als we ons voorstellen. Depressie en vermoeidheid achtervolgen ons. Maar we moeten erin geloven, wij zijn de revolutie.

LEES VERDER IN METROPOLIS M Nr 3-2018 TRANSGRESSION. NU IN DE WINKEL. ALS JE NU EEN JAARABONNEMENT AFSLUIT STUREN WE JE DIT NUMMER GRATIS TOE. MAIL JE NAAM EN ADRES NAAR: [email protected]

Share this Article:
|Back to Top
Gerelateerd | Meest gelezen
Tijdschrift

Koop nu het
laatste nummer

Mail naar:
karolien [​at​] metropolism.com
(€9,95 incl verzending)

Neem nu een abonnement op Metropolis M en bespaar 40%!

Abonneer
Metropolis M Tijdschrift over hedendaagse kunst Nr 2 — 2019